(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Graad R 'n Leerprogram"

Graad R 'n Leerprogram 



By: 

Siyavula Uploaders 



Graad R 'n Leerprogram 



By: 

Siyavula Uploaders 



Online: 

< http://cnx.Org/content/collll34/l.l/ > 



CONNEXIONS 

Rice University, Houston, Texas 



This selection and arrangement of content as a collection is copyrighted by Siyavula Uploaders. It is licensed under 

the Creative Commons Attribution 3.0 license (http://creativecommons.Org/licenses/by/3.0/). 

Collection structure revised: October 28, 2009 

PDF generated: February 6, 2011 

For copyright and attribution information for the modules contained in this collection, see p. 399. 



Table of Contents 



1 Kwartaal 1 

1.1 Gr. R Module 1 Geletterdheid - 01 1 

1.2 Gr. R Module 1 Geletterdheid - 02 22 

1.3 Gr. R Module 1 Gesyferdheid - 01 43 

1.4 Gr. R Module 1 Gesyferdheid - 02 62 

1.5 Gr. R Module 1 Lewensvaardighede - 01 83 

1.6 Gr. R Module 1 Lewensvaardighede - 02 97 

2 Kwartaal 2 

2.1 Gr. R Module 2 Geletterdheid - -3 115 

2.2 Gr. R Module 2 Geletterdheid - 04 136 

2.3 Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 03 155 

2.4 Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 04 177 

2.5 Gr. R Module 2 Lewensvaardighede - 03 198 

3 Kwartaal 3 

3.1 Gr. R Module 3 Geletterdheid - 05 213 

3.2 Gr. R Module 3 Geletterdheid - 06 233 

3.3 Gr. R Module 3 Gesyferdheid - 05 253 

3.4 Gr. R Module 3 Gesyferdheid - 06 269 

3.5 Gr. R Module 3 Lewensvaardighede - 04 287 

4 Kwartaal 4 

4.1 Gr. R Module 4 Geletterdheid - 07 305 

4.2 Gr. R Module 4 Geletterdheid - 08 329 

4.3 Gr. R Module 4 Gesyferdheid - 07 350 

4.4 Gr. R Module 4 Gesyferdheid - 08 368 

4.5 Gr. R Module 4 Lewensvaardighede - 05 385 

Attributions 399 



IV 



Chapter 1 

Kwartaal 1 



1.1 Gr. R Module 1 Geletterdheid - 01 1 

GELETTERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 
FYN KOORDINASIE 
OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 




S^F Huts a£Q0(i »Npta5iBJ*5'£5 

AqTERCHQHDINLIOTWG 

Sa Wnn - UOKrm Qrtw->€' '•5 

'iw» ' tmcnM 5#»-.wnw«iii 
QMMafcMjmfM'i 
H MM ka M I 

■i. : lj.Fi- - 

STTMLILERINGSAKTIVYITEITEVIR PIW EH LEER 

,----••-■' iihwtui* Wakjjfldt 

L*fftst*artiflhagf 

i 5*fta+«o*Ea*MMg o*«5gm** o^-oekno 

* Tfl««i*r««* ^ , E>FHHmimiwii»i«i>iiM*gngi * —— &*—i™*«b 

* ******* 

■"Oft-*™* Qf-autM-G | lUflf** W*f 

- WWW 

(Mm 

Qjh .■. ■ I ■•• 

Ru nt*.*. Vfr*OL 
Veugrand ■ hpMrrena 

VtMtltlMM. 



Figure 1.1 



1 This content is available online at <http://cnx.org/content/m32534/!. l/>. 



2 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 



• 



• 



algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 



Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 






Figure 1.2 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 1.3 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanninq 

Figure 1.4 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 




positiewe selfbeeldontwikkelinq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 1.5 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy hom nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jf kreatiwiteit 
" kritiese denke 



Figure 1.6 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 



6 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet s§ wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 



• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 



Legkaarte 

Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 



Voorbeeld van aktiwiteite: 



• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 



te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



• Geletterdheid 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na regs 



Figure 1.7 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-> emosionele en sosiale ontwikkel im 



-► fisiese ontwikkeling 



S 



Figure 1.8 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



10 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer.(LU3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU 4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik.Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



Table 1.1 



11 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJte rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 1.9 



12 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Fyn koordinasie 




Figure 1.10 



Ek is jaar oud 

Aktiwiteit : Kleur die koek in. 



Geletterdheid LU : 3.1 



Table 1.2 



Fyn koordinasie 
Logiese Redenasie 
Rigting 



• Vertikale lyne 



13 



Figure 1.11 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 1.3 



Fyn koordinasie 
Logiese Redenasie 
Rigting 
Midlyn Kruising 



Horisontale lyne 



14 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 




*h»- • 




• •*- • 







Figure 1.12 



Aktiwiteit : Trek die lyne van links na regs. 

Bespreking : Hoekom trek ons die lyne van links na regs? 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 1.4 



Vorm konstantheid 
Fyn koordinasie 



Omlyn die vorm wat dieselfde is as die een in die blokkie 



15 







Figure 1.13 



Geletterdheid LU : 5.2 



Table 1.5 



Ouditiewe Diskriminasie 
Fyn koordinasie 



Kleur die prente in wat met 'n r begin 



16 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 




Figure 1.14 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n r begin. 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 1.6 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 



Begin by die kolletjie. 



17 



Figure 1.15 



Aktiwiteit : Oefen die r-klank in sand of op skryfbord 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 1.7 



Fyn koordinasie 
Logiese Redenasie 
Rigting 



• Vertikale lyne 



18 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Figure 1.16 



Aktiwiteit : Trek die lyne van bo na onder. 
Bespreking : Hoekom trek ons lyne van bo na onder? 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 1.8 



Fyn koordinasie 
Logiese Redenasie 
Rigting 
Midlyn Kruising 



Horisontale lyne 



19 




Figure 1.17 



Aktiwiteit: Trek die lyne van links na regs. Gebruik rooi vir die vuurpyl links en blou vir die vuurpyl regs. 
Bespreking: Hoekom trek ons lyne van links na regs? 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 1.9 
Instruksies: Die leerder moet luister en daarna die instruksie uitvoer. 

1. Skoenlapper - Maak twee kolle op die skoenlapper. 

2. Leer - Teken 'n sirkel bo en onder die leer. 

3. Karretjie - Teken 'n sirkel onder elke wiel. 

4. Hokkie - Teken 'n vierkant in die hokkie. 

5. Hoed - Teken 'n sirkel op die punt van die hoed. 

6. Paddastoel - Kleur die paddastoel bo rooi en onder groen in. 



Vrae: 



20 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

1. Mamma stuur my badkamer toe om 'n handdoek, seep en 'n waslap te gaan haal. Ek kom terug met 
die handdoek en seep. Wat het ek vergeet? 

2. Mamma stuur my om my gesig te was, my tande te borsel en my hare te kam. Ek borsel my tande en 
kam my hare. Wat het ek vergeet om te doen? 

Fyn koordinasie 

• Omlyn die vorm, kleur in, knip uit en plak op dieselfde vorm op die volgende bladsy. 



21 






Figure 1.18 



Geletterdheid LU : 1.1 



Table 1.10 



22 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



1.2 Gr. R Module 1 Geletterdheid - 02 2 



GELETTERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 

Module 1 

FYN KOORDINASIE 

OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 




^ 


LEERAHEAS /***"'"/"'"~ ^^^^^<*^ 


JELJ Hjj£ aftQ&t. **ipEasjiBi*5i£5 


1 nELKTTEHDMElO 

VMW4PVK ■N'lmmqhM 


AGJlBC^OHJJiNUGJlNfi 






VOORVEREISTES VIR OINK EN LEER 


IMftMH 

STWULERINGSAKTIWITEITE VIR OINK EH LEES 


■ ••^" 


, > > - " Uo*r*w BaptonM* 








>"" """"' ' ' 'J^.'*.'uim ' ' : 


***■""» ■" , w v KiiWV: 








1 Vwrtta DWfrfU'M* 
OHM 




VHM4MBI 

Figure 1.19 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 



• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



2 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32535/l.l/>. 



23 

• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 











at** 






OnW 




Senwriis - Melon Ke 


"° 


**■"" 


'■ 








— °~«-» '. 




Onfwsu 




Figure 


1. 


20 



24 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 




Figure 1.21 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardkjhede 
► fyn motoriese vaardighede 
motoriese beplanning 

Figure 1.22 



Die kind se motoriese ontwikkeling help hom om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 



25 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 




positiewe selfbeeldontwiklcelmq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 1.23 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 



26 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy hom nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jy kreatiwiteit 

™ kritiese denke 



Figure 1.24 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 
Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 



• Trek hande af op papier en knip dit uit 



Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 
Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



27 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



28 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet s6 wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 

• Geletterdheid 



voorbereidende lees Iklankprogram) 
)» voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 

Figure 1.25 




Voorbeelde van aktiwiteite: 



29 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-► emosionele en sosiale ontwikkelinq 



-► fisiese ontwikkeling 
Figure 1.26 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



MODULERAAMWERK 



continued on next page 



30 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer.(LU3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU 4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik.Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewys as die leerders:4.1 eksperimenteer 
met skryf: 



31 



(LU 5)DINK EN REDENEERDie leerder kan 
taal gebruik om te dink en te redeneer en kan 
toegang verkry tot inligting, dit prosesseer en 
gebruik om te leer.LEWENSVAARDIGHEDE(LU 
l)BEVORDERING VAN GESONDHEIDDie 
leerder kan ingeligte besluite neem oor persoon- 
like, gemeenskaps - en omgewingsgesondheid.(LU 
3)PERSOONLIKE ONTWIKKELINGDie leerder 
kan verworwe lewensvaardighede aanwend om 
persoonlike potensiaal te verwesenlik en te verbeter 
ten einde effektief te reageer op die uitdagings in 
hulle wereld. 



Dit word bewys as die leerders:5.2 taal gebruik om 
te dink en te redeneer: 

• ooreenkomste en verskille identifiseer en 
beskryf; 

• dinge wat saam hoort bymekaar pas en dinge 
wat verskillend is, vergelyk; 

• dinge klassifiseer (soos Sit alle speelgoed in 
houer, boeke op rak, kryt in blik); 

• dele van 'n geheel identifiseer. 

5.3 taal gebruik om te ondersoek: 

• vrae vra en verduidelikings soek (bv. hoekom, 
wat, wie, hoe, waar, wanneer). 

• verduidelikings gee en oplossings aanbied; 

• woordraaisels oplos en voltooi. 

Dit word bewys as die leerders:1.2 beskryf watter 
stappe geneem kan word om persoonlike higiene te 
verseker;1.4 veiligheid tuis en by die skool verduide- 
lik.Dit word bewys as die leerders:3.1 sy eie naam 
en adres se. 



Table 1.11 



32 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



^A, . . VAV° •'A7A...VAV ... AVA 




SKOOL 
LEERDER 



My vordennq in Graad R 
DATUM 



AVAV. . . . A7A7A •.-. Av3lV 




EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwitette 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




Kan 


liggaamsdele 


benoem 




Ken 


nog 


nie al die 


liqqaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik 
heid vir my besittings 
en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 



LUISTER 




Luister met 
oandaq 
Kqn vir n kort 
ruklcie luister 
Host- noq leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




N 



eem qraac 



Hun 



i deel 



BUITESPEL 




Speel graaq buite 
Speel nie qraaq 
DUJte rue 
Speel qlad nie 
buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



jiweng orn 
te neem 
Neem nie deel nie 



Figure 1.27 



Fyn koordinasie 
Syferformasie 



33 



• Kleur die prente in wat met 'n "s" begin 




Figure 1.28 



Aktiwiteit: Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n s begin 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 1.12 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 



34 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Figure 1.29 

Begin by die kolletjie 
Aktiwiteit : Oefen die s-klank in sand of op skryfbord 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 1.13 



Fyn koordinasie 
• Voltooi die patrone. 



35 



Figure 1.30 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 1.14 



Voorgrond / Agtergrond 
Fyn koordinasie 



36 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

Logiese Redenasie 

VRUGTE 

Die belangrikheid van gesonde en skoon kos. 

Geslote vrae: 

1. Watter drie vrugte kan jy in die prentjie sien? 

2. Watter kleur is 'n piesang as dit ryp is? 

Oop-einde vrae: 

1. Watter ander produkte kry ons van vrugte? 

2. Waar kom vrugte vandaan? 

3. Hoekom is dit belangrik om vrugte te was voordat ons dit eet? 

4. Watter vrugte is soet? 

5. Watter vrugte is suur? 

6. Van watter vrugte hou jy die meeste en hoekom? 

Oorbrugging: 

Ons moet baie mooi na die prentjie kyk as ons die verskillende vrugte omlyn. Waar anders moet ons baie 
mooi kyk as ons een item tussen baie ander moet uitsoek? 

• In die klas (bv. 'n rooi kryt tussen baie ander in die houer) 

• Tuis (bv. klerekas) 

• Supermark (bv. 'n rooi appel tussen die ander vrugte) 

Aktiwiteit: 

1. Maak 'n plakkaat van vrugte en die produkte daarvan. 

2. Maak vrugteslaai in die klas. 

3. Blinddoekspeletjie - verskaf vier soorte vrugte - kind moet dit identifiseer deur daaraan te ruik, proe 
of voel. 



Geletterdheid 


Gesyferdheid 



Table 1.15 



Voorgrond / Agtergrond 
Fyn koordinasie 
Logiese Redenasie 

• Omlyn elke vrug met 'n ander kleur. 



37 




Figure 1.31 



Aktiwiteit: Knip die peer uit. 



38 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Geletterdheid LU 2.5 


Geletterdheid LU 3.1 







Table 1.16 



Ouditiewe diskriminasie 
Fyn Koordinasie 

• Kleur die prente in wat met 'n "m" begin 




Figure 1.32 



Aktiwiteit:Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n m begin 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 1.17 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 



Begin by die kolletjie 



39 



Figure 1.33 



Aktiwiteit : Oefen die m-klank in sand of op skryfbord 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 1.18 



Ouditiewe diskriminasie 
Fyn koordinasie 



• Kleur die prente in wat met 'n "n" begin 



40 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 




Figure 1.34 



Aktiwiteit:Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n n begin 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 1.19 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 



Begin by die kolletjie 



41 




Aktiwiteit : Oefen die m-klank in sand of op skryfbord 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 1.20 



42 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Maandag 




Dinsdag 




Woensdag 




Donderdag 





Figure 1.36 



Vrydag 




Saterdag 




Sondag 




i 


i 

j 


cs> 


M 





Figure 1.37 



43 







Figure 1.38 



Maak sewe afdrukke van elke prentjie sodat daar byvoorbeeld 7 sonnetjies is vir die 7 dae van die week 
(net in geval die son elke dag van die week skyn) . 



1.3 Gr. R Module 1 Gesyferdheid - 01 3 

GESYFERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 
Module 2 

SYFERFORMASIE 
OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 

3 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32544/l.l/>. 



44 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 




LEERARF1S ^"^ f ^^^C ^^ *** ^^ f'ifftB.SJBJia'tS 

I GE LHTERPHEI O 

VMrtfadfd* i*'>*ji4q**4 AGTER GBQMDIiNLIOTWq 

VWWMP4C It*l>44i«qh4>a S»-4tfrwi - M«cr«tt OlWMilt^l 



STIMULERfNGSAKTtWITEITE VIR PINK EN LEEB 
VOORVEREISTES VIR PINK EN LEER *-^~^» 

!mewwto«fw»*EUNB makkm whwtcitc ysaTlE"ETQcr«,?i*iln lee«*»e*3 









■ 5*- '■-• 0*r-*M" *fl | 1l!ttt+« 



Tr^^ 



l Vu«P#>ifr«,f 



■ rldfniitMii«ltt<t»MI ■!*«>»' »g*^ , Mm5t M4CH- »C-#<>r+n|t w| 



'-■-.«-■■ ■■; 



Figure 1.39 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 

• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 



45 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 



■ > V- 



Figure 1.40 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 



46 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 1.41 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanninq 



Figure 1.42 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



47 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwikkelinq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 1.43 




Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 



48 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



• 



• 



Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 

steeds as mens aanvaar. 

Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 



• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 

jf kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 1.44 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 



49 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



50 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fiuister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fiuistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 

• Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 

• Speel rigtingspeletjies. 

Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 



Figure 1.45 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



51 



Telaktiwiteite 

Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

Vergelyking en rangskikking van getalle 

Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

Lewensvaardigheid 



-+■ persoonlike ontwikkelinq 

-*- emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 



Figure 1.46 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 



'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



52 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



Table 1.21 



53 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJte rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 1.47 



54 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Fyn koordinasie 
Syferformasie 

• Begin by die kolletjie en voltooi die syfers 




Figure 1.48 



Oefen 

Aktiwiteit : Kleispel - Vorm syfers met klei 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 1.22 



Fyn koordinasie 
Syferformasie 



Begin by die kolletjie en voltooi die syfers 



55 





Figure 1.49 



Oefen 

Aktiwiteit : Kleispel - Vorm syfers met klei 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 1.23 



Getalbegrip 



56 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



2 twee 

Vul die getal in. 







O 




















<m 





Figure 1.50 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 1.24 



Sortering 



57 



• Kleure 




Figure 1.51 



Instruksies: Die opvoeder maak 'n plakkaat van 4 ballonne wat die basiese kleure voorstel (rooi, blou, geel, 
groen). Sit die kleur wat eerste bespreek word, op die bord. Maak die leerders daarvan bewus dat kleur 'n 
belangrike rol speel en dat alles in die wereld 'n kleur het. 
Probeer wenke soos die volgende toepas: bv. 

• Eerste dag - rooi: Elke leerder trek iets wat rooi is aan of steek dit aan hulle klere vas. 

• Identifiseer alles wat rooi is binne en buite die klaskamer. 

• Skeur rooi prente uit ou tydskrifte om die ballon mee te plak. Die rooi prente moet eers in kleiner 
stukkies geskeur word. 

• Speletjie: Al die leerders wat oorwegend rooi klere aan het, gaan sit op die stoeltjies en almal wat 
oorwegend blou aangetrek is, gaan sit op die mat, ensovoorts, sodat hulle kan leer om kleure te iden- 
tifiseer. 

• Maak gebruik van sortering deur gekleurde tellers te groepeer (doppies, proppies, ensovoorts). 

• Skeppende aktiwiteite: Skakerings kan aangeleer word deur twee kleure te meng (bv. geel + blou = 
groen, rooi + geel = oranje). 



Gesyferdheid LU : 5.2 



Table 1.25 



Fyn koordinasie 
Syferformasie 



58 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 





Figure 1.52 



Oefen 

Aktiwiteit : Kleispel - Vorm syfers met klei 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 1.26 



Getalbegrip 



59 



3 drie 

Vul die getal in. 


















Figure 1.53 









Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 1.27 



Vormkonstantheid 
Middellynkruising 



• Verbind die twee houers wat dieselfde is. 

• Trek die lyn van links na regs. 



60 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 




Fyn koordinasie 
Syferformasie 





Figure 1.54 



Gesyferdheid LU : 1.4 



Table 1.28 



61 



e 



V 




Figure 1.55 



Oefen 

Aktiwiteit : Kleispel - Vorm syfers met klei 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 1.29 



Getalbegrip 



62 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



l+.v\ 



vier 

Vul die qetal in. 
















Oteo-V^v. 






3=£27 





en. 













Figure 1.56 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 1.30 



1.4 Gr. R Module 1 Gesyferdheid - 02 4 



GESYFERDHEID 



4 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32549/l.l/>. 



63 



'n Leerprogram vir Graad R 
Module 2 

SYFERFORMASIE 
OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 



&KQPI, WWR S4TUA3IES 

I. GELETTEHDWfclP 




v«iwi«-Ai^Mii«o>M A GTEftGRQHDtNLIGT WG 

VHW4f4t l|*liOTi«qhM r *-*>, i - MMMOHMMBJ 

J if WFNS</ *J.R P'G*Ep€ turn* < tgB w w u Qiww wW ff 

r««M j H—BUi **>*■ Haunt 

STWULEH^GSAKTtWITtlTE VIR PINK EH LEEB 
VQQ WVEREISTCT W<P EH LEER 



* namoHtwt w*m amnm cwBMtt 

, ■ . ''. M P ■»-■ 






: Lu t^■«•■fc44^*■l !•»•>»(*■-*■ 



3 ehewwimiihi 

, 4 . " * ~ Hjrjvngtr tte^**e<-*J ran *^C*rt 



£,*«*>** u* Sow* 



■Wfcn-OrA^rt™**, ■-..., 



, . ,-. ■'■■-■-■- 



■ rli/iiHlMiF^tntMl «*****' DOgt'vWT'Ot OW^tt'e-W^nK w»*i 



Figure 1.57 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 



• 



• 



algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 

spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 



64 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders me. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 













SP"" 








Oi* 






Sen writs - Melon Ke 




•jr.iw'i-.:'ii 


: Scsiale 


**— OnwUl-. 




Onfcrfc 


<eHng '. 




Figure 


1. 


,58 





1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 



65 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 1.59 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanning 

Figure 1.60 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 



66 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



Klim-en-klouteraktiwiteite 

Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 



• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwikkeling 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 1.61 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 




67 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jj kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 1.62 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 



68 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



69 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet s6 wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 

• Geletterdheid 



voorbereidende lees Iklankprogram) 
)» voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 

Figure 1.63 




Voorbeelde van aktiwiteite: 



70 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-► emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 



Figure 1.64 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



MODULERAAMWERK 



continued on next page 



71 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer.(LU3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU 4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik.Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewys as die leerders:4.1 eksperimenteer 
met skryf: 



72 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



(LU 5)DINK EN REDENEERDie leerder kan 
taal gebruik om te dink en te redeneer en kan 
toegang verkry tot inligting, dit prosesseer en 
gebruik om te leer.LEWENSVAARDIGHEDE(LU 
l)BEVORDERING VAN GESONDHEIDDie 
leerder kan ingeligte besluite neem oor persoon- 
like, gemeenskaps - en omgewingsgesondheid.(LU 
3)PERSOONLIKE ONTWIKKELINGDie leerder 
kan verworwe lewensvaardighede aanwend om 
persoonlike potensiaal te verwesenlik en te verbeter 
ten einde effektief te reageer op die uitdagings in 
hulle wereld. 



Dit word bewys as die leerders:5.2 taal gebruik om 
te dink en te redeneer: 

• ooreenkomste en verskille identifiseer en 
beskryf; 

• dinge wat saam hoort bymekaar pas en dinge 
wat verskillend is, vergelyk; 

• dinge klassifiseer (soos Sit alle speelgoed in 
houer, boeke op rak, kryt in blik); 

• dele van 'n geheel identifiseer. 

5.3 taal gebruik om te ondersoek: 

• vrae vra en verduidelikings soek (bv. hoekom, 
wat, wie, hoe, waar, wanneer). 

• verduidelikings gee en oplossings aanbied; 

• woordraaisels oplos en voltooi. 

Dit word bewys as die leerders:1.2 beskryf watter 
stappe geneem kan word om persoonlike higiene te 
verseker;1.4 veiligheid tuis en by die skool verduide- 
lik.Dit word bewys as die leerders:3.1 sy eie naam 
en adres se. 



Table 1.31 



73 



AVA. . . 7AV "AVA...VAV ... AVA 




SKOOL 
LEERDER 



My vordennq in Graad R 
DATUM 



AVAV. . . . A7A7A •.-. Av3lV 




EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net met een 
maatjie 



LUISTER 




Luister met 
oandaq 
Kan vir n kort 
rukkie luister 
Host- noq leer 
om te luister 



DEELNAME 



PRAAT 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwitette 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Kan 


liggaamsdele 


benoem 




Ken 


nog 


nie al die 


liqqaamsdele nie 




N 



eem qraac 



Hun 



i deel 



jiwerig om ( 
te neem 
Neem nie deel nie 



VERANTWOORDELIKHEID 



BUITESPEL 




Meem verantwoordelik- 
heid vir mu besrttings 
en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Speel graaq buite 
Speel nie qraaq 
buJte me 
Speel qlad nie 
buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 1.65 



Ruimtelike verhoudings 
Analise en Sintese 



74 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



• Teken dieselfde patroon in die blokkie langsaan. 
Regshandige leerder 



Figure 1.66 



75 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 1.32 



Ruimtelike verhoudings 
Analise en Sintese 

• Teken dieselfde patroon in die blokkie langsaan. 

Linkshandige leerder 



76 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 





Figure 1.67 



77 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Getalbegrip 



Table 1.33 





•^J 



Figure 1.68 



Oefen 

Aktiwiteit : Kleispel - Vorm syfers met klei 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 1.34 



Getalbegrip 



78 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



5vyf 

Vul dieqetal in. 





4%? A 




AAAA 




Jo> 




srFuJ. 




AAAAA 



<m%, 




# 



PkX.\X: 




AA A 
AAA 





Figure 1.69 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 1.35 



79 



r 




10 





r 



10 






v 



r\ 



r^r\ 



r 



r^ 



r^ 



r 




r 



r^ 



r^ 



r 




r^ 



rv^ 





r 



rv^ 



Figure 1.70 



80 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Getalbegrip 



• Hoeveel items van elke soort is daar op die rak? 

• Maak soveel kolle in elke blok. 






3TJ 



§?< 


1 


9> 


^ 











Figure 1.71 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 1.36 
Instruksies: Die leerder moet mister en daarna die instruksie uitvoer. 

1. Voeltjie - Teken 'n sirkel bokant die voeltjie en trek 'n streep onder die voeltjie. 

2. Kers - Teken vir die kers 'n geel vlam en kleur die kers groen in. 

3. Telefoon - Trek 'n kruis langs die telefoon en teken 'n sirkel onder die telefoon. 

4. Bal - Trek 'n kruis deur die bal. 

5. Beker - Kleur die boonste helfte van die beker blou in en die onderste helfte rooi. 

6. Stoel - Teken 'n rooi bal bo-op die stoel en 'n blou bal onder die stoel. 

7. Beddens - Kleur die boonste bed rooi in en die onderste bed groen. 

8. Peer - Teken 'n sirkel om die peer en kleur die peer geel in. 

9. Boom - Teken drie lemoene in die boom. 

Getalbegrip 

Midlynkruising 



Tel die kolle in die blokkies en verbind dit met die regte syfers. 



• Trek die lyne van links na regs. 



81 







twee 


• 






4 

vier 


# 
• 






1 
een 


.•• 






5 

vyf 


• • 

• • 






3 

drie 


• * • 

• w • 





Figure 1.72 



Gesyferdheid LU : 1.3 



Table 1.37 



Logiese Denke en Redenasie 

Logiese Denke en Redenasie 

Vir die opvoeder: 

DIE WEERKAART 

Ons kan 'n weerkaart gebruik om die dae van die week in volgorde vir die leerders aan te leer. 



82 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

Op die volgende bladsy verskyn 'n weerkaart wat op karton geplak kan word om dit te versterk. Op die 
daaropvolgende bladsy vind u stroke met die dae van die week. Hierdie stroke moet uitgeknip word sodat 
dit op die weerkaart gepas kan word. 

Gee verskillende leerders geleentheid om byvoorbeeld Maandag se kaartjie uit te soek. Die leerder moet 
dit vir die ander leerders wys en dit dan op die ooreenstemmende weekdag op die weerkaart pas. Almal sg 
dan saam die dag se naam : Maandag. 

Laat die leerders u help om 'n eenvoudige grafiek van die week se weer saam te stel, byvoorbeeld 



SON 


2 




WIND 


1 




REEN 


3 




WOLKE 


1 



Table 1.38 

Die syfer in die tweede blokkie is 'n weergawe van die getal dae in die week wat daardie besondere 
weerstoestand geheers het. 
Geslote vrae: 

• Watter dag van die week is dit vandag? 

• Watter dag was dit gister? 

• Watter dag is dit more? 

Oop-einde vrae: 

• Wat doen jy in die oggend? 

• Wat doen jy in die middag? 

• Wat doen jy in die aand? 

• Is daar een dag in die week wat julle gesin uitsonder om iets spesiaals te doen? 

• Waarvoor word weerkaarte gebruik? 

• Vir wie is dit belangrik en waarom? 

Oorbrugging: 

• Waar anders sien julle nog weerkaarte? (In koerante, op TV, ensovoorts). 

Aktiwiteite: 

Gebruik ou koerante om weerkaarte uit te knip. Bespreek weerkaarte met die leerders om hulle bewus te 
maak van verskillende weerstoestande. 

Laat hulle vroegoggend, middag en laatmiddag na die lengte van hulle skaduwee kyk en bespreek die rol 
van die son in tyd. Plant 'n stok in die grond en laat hulle die verandering in die skaduwee waarneem deur 
die loop van die dag. 

Speletjie: 

Laat die leerders probeer om mekaar se skaduwees raak te trap of om van hulle eie skaduwee weg te kom. 

SEISOENE 

Die weerkaart kan gebruik word om leerders te help om vertroud te raak met die seisoene. Leer hulle 
eers die name van die seisoene aan. 

Besprekings: 

Bespreek die seisoen waarin hulle nou is, byvoorbeeld winter. 

• Watter klere dra ons in die winter en waarom? 



• Watter kos eet ons graag in die winter? 

• Aan watter sport neem ons in die winter deel? 

• Watter vrugte kry ons in die winter? 

• Hoe verskil winter van somer? 

• Van watter seisoen hou jy die meeste en hoekom? 



83 

Aktiwiteit: 

Maak 'n groot klasplakboek. Elke leerder maak self 'n illustrasie of bring prente van die volgende: 
Winterklere, wintersport, vrugte wat ons in die winter kry en kos wat ons graag in die winter eet... 
Laat elkeen sy illustrasie of prent uitknip en plak. Die opvoeder skryf eenvoudige woorde daarby, byvoor- 

beeld sop, jas, tennis, lemoen. Dit help die leerders om die woorde by die prente te pas en te "lees". 



Gesyferdheid LU : 1.4 



Table 1.39 



1.5 Gr. R Module 1 Lewensvaardighede - 01 5 



LEWENSVAARDIGHEDE 
'n Leerprogram vir Graad R 
Module 3 

LOGIESE DENKE EN REDENASIE 
OPVOEDERS AFDELING 
Memorandum 




SS'£5 



S.KOJJ1. mo t h smmsiea 

I r.E LETTEFJDHE IQ 

v,K*i**a*-at i>'fdv4a-^a AGTEBGRQHMMLK1TWW3 

! WStyiHEf *rtF.»i**>5«»**F*]m 

) LFWFNSyAARDFGHEW FiWW'l' 

Samr.iCTiwwa. lllllllliu C»—rHl*T#i 

r«w i.iw.mfcHi S4MJ. FMlw* 

STIWULERtNGSAKTIWITEITE VIR PIWK EH LEEH 
tfOOBVERElSTES VIR 3IM< EM I? Efi 



*^ ^k 



.' v '"/"•»!«! 



S FIEHE TQgrASSIS UN IEEWAM 



t«MM. 






2 5*fb**A»>MHlMfl PrToa** O-wWfcnfl 

" *****?*2*'***** * • Erpw»in«it»i"WJ 10* wWM*5«mo< » urn t>*Bli«ig 



-=0-»™.0**±*rt^ * ', -^^O^-M**, , ^££ 



1 VuMPik^piir 



1 Hnnfr.MWr*owftr| 



Figure 1.73 



VIR DIE OPVOEDER 



5 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32556/l.l/>. 



84 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 



• 



• 



algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 

spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 



Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 



85 













S^aa 








OnW 






— - 




"-." 


Sosiale 






_0«. 


„.,„„■-. 




Onftvsu 






Figure 


1. 


74 





1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 1.75 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



86 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanninq 

Figure 1.76 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



87 




positiewe selfbeeldontwikkelinq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 1.77 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy hom nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jf kreatiwiteit 
" kritiese denke 



Figure 1.78 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 



88 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet s§ wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 



89 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



90 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 



Figure 1.79 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-> emosionele en sosiale ontwikkel im 



-► fisiese ontwikkeling 



S 



Figure 1.80 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



91 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



92 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



Table 1.40 



93 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EM0SI0NELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJte rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SK00LH00F 



0PV0EDER 



Figure 1.81 



94 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

Ouditiewe 
Geheue 

• Wie is ek? 

Teken jouself 



Vingerafdruk (duim) 



Table 1.41 

Die kinders moet mondelings die volgende aanleer. 

• Naam en van 

• Adres en telefoon nr. 

Ouderdom en geboortedatum 



Lewensvaardigheid LU : 3.1 



Table 1.42 

Logiese Denke en Redenasie 

Kreatiewe Denke 

DIE KOMBUIS 

Die belang van veiligheid en gesondheid in die gesin. 

Geslote vrae: (het slegs een korrekte antwoord) 

1. Hoeveel mense sit om die tafel? 

2. Wie is die oudste en wie is die jongste? Hoe weet jy dit? 

3. Watter vertrek is dit in die huis? 

4. Watter seisoen van die jaar is dit en hoe weet jy dit? 

5. Hoe weet jy die ketel kook? 

6. Kyk goed na die prentjie en omkring en benoem al die gevare. 

Oop-einde vrae: (meer as een antwoord kan korrek wees) 

1. Wat is 'n familie of gesin? 

2. Hoe kan die gevare in die kombuis voorkom word? 

3. Hoe verskil jou kombuis tuis van die een in die prentjie? 

4. Die mense in die prentjie eet pap en brood vir ontbyt - wat eet jy vir ontbyt? 

5. Het jy enige takies in die kombuis, byvoorbeeld tafeldek? 

6. Hoekom is dit belangrik om jou hande voor ete te was? 

7. Hoekom is dit belangrik dat kos skoon moet wees? 

8. Hoe kan julle Jul kombuis tuis veiliger maak? 

Oorbrugging: (Toepassing van dit wat jy geleer het na ander situasies, byvoorbeeld tuis of elders in die 
samelewing) . 

1. Watter ander plekke in die omgewing of samelewing moet veiliger gemaak word? (bv. winkels)Hoe 
dink jy dit kan gedoen word? 



95 



Bespreking: 

Bespreek die noodmaatreels indien 'n kind: 

• huishoudelike middels sou drink 

• brandwonde sou opdoen 

Aktiwiteit: 

Maak 'n plakkaat van gesonde en ongesonde kos - verskaf redes. 



Lewensvaardigheid LU : 1.4 



Table 1.43 



Logiese Denke en Redenasie 
Kreatiewe Denke 



Image not finished 

Figure 1.82 



[U+F023] 



96 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 




Figure 1.83 



97 



Lewensvaardigheid LU : 1.4 



Table 1.44 

Logiese denke en redenasie 

Getalbegrip 

DIE BADKAMER 

Persoonlike versorging, higiene en veiligheid. 

Geslote Vrae: 

1. Watter vertrek is dit in die huis? 

2. Hoeveel krane is daar in die badkamer? 

3. Watter gevaarlike situasies kan jy sien? Kleur dit in. 

Oop-einde Vrae: 

1. Wat kan gebeur met die dogtertjie op die stoel? 

2. Wat kan met die brandende kers gebeur? 

3. Wat kan gebeur as iemand op die seep trap? 

4. Is dit nodig om die bad so vol water te tap? 

5. Hoekom is dit noodsaaklik om gereeld te bad, hare te was en tande te borsel? 

6. Hoe verskil jou badkamer tuis van die een in die prentjie? 

7. Watter gevare is daar in jou badkamer tuis en wat kan jy doen om dit meer veilig te maak? 

8. Hoe kan julle water bespaar in die badkamer? 

Oorbrugging: 

Waar elders tuis of op ander plekke kan water bespaar word en hoe? 
Aktiwiteit: 

Demonstreer die regte manier om tande te borsel. 

Gebruik 'n pop om te demonstreer hoe hare gewas behoort te word of was een van die leerders se hare. 
Bespreking: 

Bespreek verskillende soorte toilette en die higieniese gebruik daarvan, asook die noodsaaklikheid om jou 
hande te was na die gebruik van die toilet. 



Lewensvaardigheid LU : 1.2 



Table 1.45 



1.6 Gr. R Module 1 Lewensvaardighede - 02 6 



LEWENSVAARDIGHEDE 
'n Leerprogram vir Graad R 
Module 3 

LOGIESE DENKE EN REDENASIE 
OPVOEDERS AFDELING 
Memorandum 

6 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32559/l.l/>. 



98 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 




LEERARF1S ^"^ f ^^^C ^^ *** VM&* **ifftB.SJBJ*5'£5 

I GE LHTERPHEI O 

VMrtfadfd* i*'>*ji4q**4 AGTER GBQMDIiNLIOTWq 

VWWMP4C It*l>44i«qh4>a S»-4tfrwi - M«cr«tt OlWMilt^l 



STIMULERfNGSAKTtWITEITE VIR PINK EN LEEB 
VOORVEREISTES VIR PINK EN LEER *-^~^» 

!mewwto«fw»*EUNB makkm whwtcitc ysaTlE"ETQcr«,?i*iln lee«*»e*3 









■ 5*- '■-• 0*r-*M" *fl | 1l!ttt+« 



Tr°^^.' 



t VuA &*>-*. 



■ ItgrnntWnlWIMH il****' K«r^4n3l HIVIttC-K'^lt *i 



--.«-■ ■■; 



Figure 1.84 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 

• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 



99 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 



■ > V- 



Figure 1.85 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 



100 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 1.86 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanninq 



Figure 1.87 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



101 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwikkelinq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 1.88 




Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 



102 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



• 



• 



Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 

steeds as mens aanvaar. 

Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 



• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 

jf kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 1.89 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 



103 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



104 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fiuister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fiuistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 

• Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 

• Speel rigtingspeletjies. 

Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 



Figure 1.90 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



105 



Telaktiwiteite 

Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

Vergelyking en rangskikking van getalle 

Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

Lewensvaardigheid 



-+■ persoonlike ontwikkelinq 

-*- emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 



Figure 1.91 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 



'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



106 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



Table 1.46 



107 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJte rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SK00LH00F 



OPVOEDER 



Figure 1.92 



108 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Logiese Denke en Redenasie 
Kreatiewe Denke 




Figure 1.93 



109 




Figure 1.94 



Lewensvaardigheid LU : 1.2 



Table 1.47 



Logiese Denke en Redenasie 

Vir die opvoeder: 

DIE WEERKAART 

Ons kan 'n weerkaart gebruik om die dae van die week in volgorde vir die leerders aan te leer. 



110 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 

Op die volgende bladsy verskyn 'n weerkaart wat op karton geplak kan word om dit te versterk. Op die 
daaropvolgende bladsy vind u stroke met die dae van die week. Hierdie stroke moet uitgeknip word sodat 
dit op die weerkaart gepas kan word. 

Gee verskillende leerders geleentheid om byvoorbeeld Maandag se kaartjie uit te soek. Die leerder moet 
dit vir die ander leerders wys en dit dan op die ooreenstemmende weekdag op die weerkaart pas. Almal sg 
dan saam die dag se naam : Maandag. 

Laat die leerders u help om 'n eenvoudige grafiek van die week se weer saam te stel, byvoorbeeld 



SON 


2 




WIND 


1 




REEN 


3 




WOLKE 


1 



Table 1.48 

Die syfer in die tweede blokkie is 'n weergawe van die getal dae in die week wat daardie besondere 
weerstoestand geheers het. 
Geslote vrae: 

• Watter dag van die week is dit vandag? 

• Watter dag was dit gister? 

• Watter dag is dit more? 

Oop-einde vrae: 

• Wat doen jy in die oggend? 

• Wat doen jy in die middag? 

• Wat doen jy in die aand? 

• Is daar een dag in die week wat julle gesin uitsonder om iets spesiaals te doen? 

• Waarvoor word weerkaarte gebruik? 

• Vir wie is dit belangrik en waarom? 

Oorbrugging: 

• Waar anders sien julle nog weerkaarte? (In koerante, op TV, ensovoorts). 

Aktiwiteite: 

Gebruik ou koerante om weerkaarte uit te knip. Bespreek weerkaarte met die leerders om hulle bewus te 
maak van verskillende weerstoestande. 

Laat hulle vroegoggend, middag en laatmiddag na die lengte van hulle skaduwee kyk en bespreek die rol 
van die son in tyd. Plant 'n stok in die grond en laat hulle die verandering in die skaduwee waarneem deur 
die loop van die dag. 

Speletjie: 

Laat die leerders probeer om mekaar se skaduwees raak te trap of om van hulle eie skaduwee weg te kom. 

SEISOENE 

Die weerkaart kan gebruik word om leerders te help om vertroud te raak met die seisoene. Leer hulle 
eers die name van die seisoene aan. 

Besprekings: 

Bespreek die seisoen waarin hulle nou is, byvoorbeeld winter. 

• Watter klere dra ons in die winter en waarom? 



• Watter kos eet ons graag in die winter? 

• Aan watter sport neem ons in die winter deel? 

• Watter vrugte kry ons in die winter? 

• Hoe verskil winter van somer? 

• Van watter seisoen hou jy die meeste en hoekom? 



Ill 

Aktiwiteit: 

Maak 'n groot klasplakboek. Elke leerder maak self 'n illustrasie of bring prente van die volgende: 
Winterklere, wintersport, vrugte wat ons in die winter kry en kos wat ons graag in die winter eet... 
Laat elkeen sy illustrasie of prent uitknip en plak. Die opvoeder skryf eenvoudige woorde daarby, byvoor- 

beeld sop, jas, tennis, lemoen. Dit help die leerders om die woorde by die prente te pas en te "lees". 



Lewensvaardigheid LU : 4 



Table 1.49 



Maandag 




Dinsdag 




Woensdag 




Donderdag 





Figure 1.95 



112 



CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Vrydag 




Saterdag 




Sondag 




i 


i 
j 


£$> 


j^eeZ. 





Figure 1.96 



113 







Figure 1.97 



Maak sewe afdrukke van elke prentjie sodat daar byvoorbeeld 7 sonnetjies is vir die 7 dae van die week 
(net in geval die son elke dag van die week skyn) . 



114 CHAPTER 1. KWARTAAL 1 



Chapter 2 

Kwartaal 2 



2.1 Gr. R Module 2 Geletterdheid - -3 1 

GELETTERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 

Module 1 

FYN KOORDINASIE 

OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 




Figure 2.1 



lr This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32536/l.l/>. 



115 



116 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 

• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 



117 






Figure 2.2 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 2.3 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



118 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanninq 

Figure 2.4 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 



119 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldonLwiklcelinq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 2.5 




Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jy kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 2.6 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 



120 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 



121 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 
Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 



122 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fiuister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fiuistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 

• Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 

• Speel rigtingspeletjies. 

Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 

• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
ressie van bo na onder 



progr 
progi 



links 



ressie van links na reqs 



Figure 2.7 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 



• Wiskunde 
Voorbeelde van aktiwiteite: 



123 



Telaktiwiteite 

Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

Vergelyking en rangskikking van getalle 

Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

Lewensvaardigheid 



-+■ persoonlike ontwikkelinq 

-»• emosionele en sosiale ontwikkel im 



-► fisiese ontwikkeling 



3 



Figure 2.8 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 



'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



124 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



Table 2.1 



125 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJte rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 2.9 



126 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Hand- Oog Koordinasie 




Figure 2.10 



Geletterdheid LU : 4.1 



DIE KLASKAMER 

Geslote vrae 



Table 2.2 



• Wat doen die kinders wat op die mat sit? 



127 

• Hoeveel kinders is daar in die prentjie? 

• Wat doen die dogtertjie by die drommetjie? 

Oop-einde vrae 

• Hoe het jy die eerste dag in Graad R gevoel? 

• Hoe voel jy nou? 

• Van watter aktiwiteit in die klas hou jy die meeste? En die minste? 

• Het jy 'n spesifieke takie in die klas? 

• Hoe kan jy help om die klas netjies en skoon te hou? 

• Hoekom is dit belangrik om betyds vir skool te wees? 

• Speel jy graag in 'n groepie of Hewers met slegs een maatjie? 

• Wat moet jy doen as jy dors word of toilet toe wil gaan? 

Oorbrugging 

• Waar anders is dit ook belangrik om betyds te wees? 
Besprekings 

• Bespreek drie veiligheidsmaatreels wat toegepas kan word wanneer 'n leerder beseer of bloei en hoekom 
dit noodsaaklik is om nie aan die bloed te raak nie (MIV). 

Logiese Denke en Redenasie 
Kreatiewe Denke 



128 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 




Figure 2.11 



Geletterdheid LU : 3.1 



Table 2.3 



129 




Figure 2.12 



Fyn koordinasie 
• Voltooi die patrone: 



130 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 










\ / 
x / 

X / 



X / 

\ / 

\ / 



/ \ 

/ \ 

/ \ 

/ \ 



' \ 
' \ 
' X 

' X 



\ / 
\ / 
\ / 

\l 



X I 
X / 

\ / 
V 



\ / 
X / 
\ / 



/ \ 
/ \ 
/ \ 




X / 

x / 

X / 

X/ 



\ / 

x / 
\ / 



/ \ 
/ \ 
/ \ 



' X 
' \ 



X ' 

x / 

\ / 

X ' 
X' 



* / 

X ; 

x / 

* / 

V 



X / 

X / 

X / 
X / 



Figure 2.13 



131 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 2.4 



Ouditiewe Diskriminasie 
Fyn koordinasie 

• Kleur die prente in wat met 'n "k" begin. 




Figure 2.14 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n k begin. 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 2.5 



Fyn koordinasie 

Letterformasie 

Fyn koordinasieLetterformasie 

• Begin by die kolletjie. 



132 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Figure 2.15 



Geletterdheid LU : 4.1 



Ouditiewe Diskriminasie 
Fyn Koordinasie 



Table 2.6 



• Kleur die prente in wat met 'n "h" begin. 



133 




Figure 2.16 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n h begin. 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 2.7 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 



Begin by die kolletjie. 



134 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



• » 



t » 



* * 



Figure 2.17 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 2.8 



Visuele diskriminasie 



• Trek strepe om te wys watter klere aan elke kind behoort. 

• Kleur die grootste klere rooi in. 



135 











Figure 2.18 



Bespreking: Bespreek die konsepte: "groter" en "kleiner". 



Geletterdheid LU : 5.1 



Table 2.9 



Midlynkruising 



136 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 




Figure 2.19 



Geletterdheid LU : 4.1 



Midlynkruising 



Table 2.10 



2.2 Gr. R Module 2 Geletterdheid - 04 2 



GELETTERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 

Module 1 

FYN KOORDINASIE 

OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 

2 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32537/l.l/>. 



137 




LEERARF1S ^"^ f ^^^C ^^ *** VM&* **ifftB.SJBJ*5'£5 

I GE LHTERPHEI O 

VMrtfadfd* i*'>*ji4q**4 AGTER GBQMDIiNLIOTWq 

VWWMP4C It*l>44i«qh4>a S»-4tfrwi - M«cr«tt Ol—Mill^| 



STIMULERfNGSAKTtWITEITE VIR PINK EN LEEB 
VOORVEREISTES VIR PINK EN LEER *-^~^» 

!mewwto«fw»*EUNB m«em whwteitc reaTlE"ETQcr«,?i*iln LEt«*»t*3 

&Wr**Vi H P1"H H ' IIW 









■ 5*- '■-• 0*r-*M" *fl | 1l|ttt*« 



r 1 ^ ^^' 



i Vu«P#>ifr«,f 



■ rldfniitMii«ltt<t»MI ■!*«>»' »g*^ , Mm5t M4CH- »C-#<>r+n|t w| 



'-■-.«-■■ ■■; 



Figure 2.20 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 

• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 



138 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 



■ > V- 



Figure 2.21 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 



139 



komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 2.22 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanninq 

Figure 2.23 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



140 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwikkelinq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 2.24 




Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 



• 



• 



141 

Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 

steeds as mens aanvaar. 

Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 



• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 

jf kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 2.25 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 
Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 



• Trek hande af op papier en knip dit uit 



Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 
Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 



142 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



143 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fiuister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fiuistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 

• Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 

• Speel rigtingspeletjies. 

Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 



Figure 2.26 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



144 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Telaktiwiteite 

Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

Vergelyking en rangskikking van getalle 

Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

Lewensvaardigheid 



-+■ persoonlike ontwikkelinq 

-*- emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 



Figure 2.27 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 



'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



145 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



146 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Table 2.11 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJt^e rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



Figure 2.28 



147 



Voorgrond / Agtergrond 
Hand-oog Koordinasie 

• Omlyn elke vorm met 'n ander kleur. 




Figure 2.29 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde van sirkels, driehoeke en reghoeke in die klas. 



148 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Geletterdheid LU : 3.1 



Table 2.12 



Ouditiewe Diskriminasie 
Fyn Koordinasie 

• Kleur die prente in wat met 'n "t" begin. 











Figure 2.30 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n t begin. 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 2.13 



Pyn koordinasie 
Letterformasie 



• Begin by die kolletjie. 



149 



• 
.1 



•— h— 



.j 



• 



Figure 2.31 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 2.14 



LetterformasieFyn Koordinasie 
Fyn koordinasie 



Voltooi. 



150 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



~ -N 














/ 














/ 




/ 


/ 


' — 


™" 


\ 


\ 


/ 










1 



\ 



! 

\ 
s — "» 

/ \ 

I 1 

J I v 

I I 



V 



/ 




#n r 


\ 






f) r 


s - 




— 1 








u 


f \ 

V J 


V 


•--. 






! 


\JW 




■^ -*■ 






K_y 





/ N 



/ /-" 



* / / 
/ I 

I J 



y j 



y \ 




\ s 



s ^ 



s. 





) 

/ 
/ 




t 




Figure 2.32 




Geletterdheid LU : 4.1 



Table 2.15 



Voorgrond / Agtergrond 
Hand-oog Koordinasie 



151 



• Verbind die groot voertuig met sy kleiner maatjie. Gebruik rooi vir die voertuig op land, blou vir 
die voertuig op water en groen vir die voertuig in die lug. 




Figure 2.33 



Bespreking: Voertuie wat gebruik maak van 'n spoor of kabel, bv. treine, trems en kabelkarretjies. 



Geletterdheid LU : 3.1 



Table 2.16 



Ouditiewe Diskriminasie 
Fyn Koordinasie 



• Kleur die prente in wat met 'n "g" begin. 



152 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 













c^y^^o) 



Figure 2.34 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n g begin. 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 2.17 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 



Begin by die kolletjie. 



153 



1 



X! 



i 



1 



'N! 



1 






Figure 2.35 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 2.18 



Voorgrond / Agtergrond 
Vormkonstantheid 

• Trek 'n sirkel om die letters wat lyk soos die een in die blokkies. 



k 


h 


t 


g 


swkhktgkmnkr 


whtmhmhntrhs 


gtmtntghtstr 


kvgrmgmggntg 



Table 2.19 



Geletterdheid LU : 3.1 



154 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Table 2.20 



Logiese Denke 



• Trek 'n streep deur die prentjie wat pas by die een in die blokkie. 

• Motiveer jou antwoord, 





Figure 2.36 



Geletterdheid LU : 5.2 



Table 2.21 



Visuele Geheue 



155 



• Trek 'n rooi sirkel om die prentjie wat jy op die vorige bladsy gesien het. 















Figure 2.37 



Geletterdheid LU : 3.1 



Table 2.22 



2.3 Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 03 3 



GESYFERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 



3 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32550/l.l/>. 



156 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Module 2 

SYFERFORMASIE 
OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 




SStE 



Hua 



5BS£\ JSKESiUJlSiU 



I. r.»lITTEHIIHBB 



J LFWFS5V AAI»PIGHCM 



<GTER6ROHPMI.KlTMO 



;.: j ■ '*- 



yOORVEREHTES VIR DWK EN LEER 

. = ■. i -ii-v .-r ■.:. 



STIMULERi NGSAKHWITEITE VIR P.n* E N LEEK 







Figure 2.38 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 



157 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders me. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 











SpnM* an 






onw*^ # . 




Sen writs - Melon Ke 


■■ ". r .iv,' .:- -. : i' 


Sosiale 


**— OnwUl-. 




°«-»*,'-. 




Figure 


2.39 





1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 



158 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 2.40 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanning 

Figure 2.41 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 



159 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



Klim-en-klouteraktiwiteite 

Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 



• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwikkeling 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 2.42 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 




160 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jj kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 2.43 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 



161 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



162 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet s6 wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 

• Geletterdheid 



voorbereidende lees Iklankprogram) 
)» voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 

Figure 2.44 




Voorbeelde van aktiwiteite: 



163 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-► emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 

Figure 2.45 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



MODULERAAMWERK 



continued on next page 



164 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewys as die leerders:4.1 eksperimenteer 
met skryf:tekeninge skep en gebruik om 'n boodskap 



165 



LEWENSVAARDIGHEDE(LU 2)S0SIALE ON- 
TWIKKELINGDie leerder kan begrip van en 'n 
verbintenis tot grondwetlike regte en verantwoorde- 
likhede toon, asook begrip van diverse kulture en 
godsdienste.(LU 3)PERSOONLIKE ONTWIKKE- 
LINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede 
aanwend om persoonlike potensiaal te verwesenlik 
en te verbeter ten einde effektief te reageer op die 
uitdagings in hulle wereld. 



Dit word bewys as die leerders:5.2 taal gebruik om 
te dink en te redeneer: 

• ooreenkomste en verskille identifiseer en 
beskryf; 

• dinge wat saam hoort bymekaar pas en dinge 
wat verskillend is, vergelyk; 

• dinge klassifiseer (soos Sit alle speelgoed in 
houer, boeke op rak, kryt in blik); 

• dele van 'n geheel identifiseer. 

5.3 taal gebruik om te ondersoek: 

• vrae vra en verduidelikings soek (bv. hoekom, 
wat, wie, hoe, waar, wanneer). 

• verduidelikings gee en oplossings aanbied; 

• woordraaisels oplos en voltooi. 

Dit word bewys as die leerders:1.2 beskryf watter 
stappe geneem kan word om persoonlike higiene te 
verseker;1.4 veiligheid tuis en by die skool verduide- 
lik.Dit word bewys as die leerders:3.1 sy eie naam 
en adres se. 



Table 2.23 



166 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



^A, . . VAV° •'A7A...VAV ... AVA 




SKOOL 
LEERDER 



My vordennq in Graad R 
DATUM 



AVAV. . . . A7A7A •.-. Av3lV 




EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwitette 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




Kan 


liggaamsdele 


benoem 




Ken 


nog 


nie al die 


liqqaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik 
heid vir my besittings 
en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 



LUISTER 




Luister met 
oandaq 
Kqn vir n kort 
ruklcie luister 
Host- noq leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




N 



eem qraac 



Hun 



i deel 



BUITESPEL 




Speel graaq buite 
Speel nie qraaq 
DUJte rue 
Speel qlad nie 
buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



jiweng orn 
te neem 
Neem nie deel nie 



Figure 2.46 



Fyn koordinasie 
Syferformasie 



• Begin by die kolletjie en voltooi die syfers. 



167 



6 




i * ■ 






Figure 2.47 



Oefen 

Aktiwiteit : Oefen syfers in die sand of op enige groot oppervlakte. 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 2.24 



Getalbegrip 



168 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



ses 



D 



Vul die korrekte qetal in. 



£3Urf 



Oq^L 




O&&0 



&&& 




B \J2£±AQ 



AAA A 66bb 
AA £ 



Figure 2.48 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 2.25 



Analise en Sintese 
Motoriese Beplanning 



• Teken dieselfde prentjies stap-vir-stap onderaan 



169 






n 




in! 



Figure 2.49 



Fyn koordinasie 
Syferformasie 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 2.26 



• Begin by die kolletjie en voltooi die syfers. 



170 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



1 



sewe 



Figure 2.50 



Oefen 

Aktiwiteit : Oefen syfers in die sand of op enige groot oppervlakte. 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 2.27 



Getalbegrip 



171 




Teken 7 kolle in elke blokkie. 



z z z 



Vul die getal in. 



■J2 ffi»3 




*&?» 

** 






Figure 2.51 



Getalbegrip 

Voorgrond / Agtergrond 

Klassifikasie 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 2.28 



• Tel hoeveel van elke soort dier daar is en skryf die getal in die blokkie. 



172 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 




Jagpy 




^3 




mN 




%* 





•Mu- J 




<$g 




"A 









Figure 2.52 



Gesyferdheid LU : 5.2 



Ruimtelike verhoudings 
Analise en Sintese 



Table 2.29 



Teken dieselfde patroon in die blokkie langsaan. 



173 



Regshandige leerder 




• • • 

• ■ • 

• • • 



>y. 



• — • • 






Hu 







• • • 

• • • 



Figure 2.53 



Ruimtelike verhoudings 
Analise en Sintese 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 2.30 



Teken dieselfde patroon in die blokkie langsaan. 



174 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Linkshandiqe leerd 



er 



• • • 

• • • 

• • • 



* t • 



ZJ 



• • • 
« • • 

• • • 




• • • 

• • • 

• • • 



f • • 



ru 



• • • 



• • • 




Figure 2.54 



Fyn koordinasie 
Syferformasie 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 2.31 



Begin by die kolletjie en voltooi die syfers. 



175 



So 




g 









* r 

* % 






Figure 2.55 



Oefen 

Aktiwiteit : Oefen syfers in die sand of op enige groot oppervlakte. 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 2.32 



Fyn koordinasie 
Syferformasie 



176 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



gag 


<S000000$ 



Teken Z kolle in elke blokkie. 



s* 


5 


5 



Vul die getal in. 





4) ^^) 



^ 






Figure 2.56 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 2.33 



Fyn koordinasieSyferformasie 



177 

2.4 Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 04 4 



GESYFERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 
Module 2 

SYFERFORMASIE 
OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 






^ 


LEERAHEAS /***"'"/"'"~ ^^^^^<*^ 


IBJ tlUB 


UfSSS. 'SPtasilViS'Si 


1 nELKTTEHDMElO 

VMW4PVK ■N'tmoqitM 


KQBMttBHI KDHfl 

'■Ml 

M 








VOORVEREISTES VIR OINK EN LEER 


MFmiwi 

STWULERINGSAKTIWITEITE VIR OINK EH LEES 


y'#t : 


F»n town Omrtmtna 
MM HUMMWH 


J 








>"" """"' ' ' L^Ji.wM« " ' '. 






■ #'nt4HWlir44 , 


KHtawMMa 




a 


Hwri 

Op—i.Olf <■, an Cj—m 




Figure 2.57 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



4 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32551/l.l/>. 



178 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 









Spaa*" 11 




Q^f?. . • ' 


Senwriis - Melon Ke 


«;•,„»-, ■ • 




«..»„.. «.„.,■„ •■. 




"*««,'■. 


Figure 


2.58 



179 

1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 




Figure 2.59 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardkjhede 
► fyn motoriese vaardighede 
motoriese beplanning 

Figure 2.60 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 



180 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwiklcelmq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 2.61 




Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 



181 

bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy hom nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jy kreatiwiteit 

™ kritiese denke 



Figure 2.62 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 
Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 



• Trek hande af op papier en knip dit uit 



Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 
Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



182 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



183 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet s6 wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 

• Geletterdheid 



voorbereidende lees Iklankprogram) 
)» voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 

Figure 2.63 




Voorbeelde van aktiwiteite: 



184 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-► emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 



Figure 2.64 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



MODULERAAMWERK 



continued on next page 



185 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewys as die leerders:4.1 eksperimenteer 
met skryf:tekeninge skep en gebruik om 'n boodskap 



186 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



LEWENSVAARDIGHEDE(LU 2)S0SIALE ON- 
TWIKKELINGDie leerder kan begrip van en 'n 
verbintenis tot grondwetlike regte en verantwoorde- 
likhede toon, asook begrip van diverse kulture en 
godsdienste.(LU 3)PERSOONLIKE ONTWIKKE- 
LINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede 
aanwend om persoonlike potensiaal te verwesenlik 
en te verbeter ten einde effektief te reageer op die 
uitdagings in hulle wereld. 



Dit word bewys as die leerders:5.2 taal gebruik om 
te dink en te redeneer: 

• ooreenkomste en verskille identifiseer en 
beskryf; 

• dinge wat saam hoort bymekaar pas en dinge 
wat verskillend is, vergelyk; 

• dinge klassifiseer (soos Sit alle speelgoed in 
houer, boeke op rak, kryt in blik); 

• dele van 'n geheel identifiseer. 

5.3 taal gebruik om te ondersoek: 

• vrae vra en verduidelikings soek (bv. hoekom, 
wat, wie, hoe, waar, wanneer). 

• verduidelikings gee en oplossings aanbied; 

• woordraaisels oplos en voltooi. 

Dit word bewys as die leerders:1.2 beskryf watter 
stappe geneem kan word om persoonlike higiene te 
verseker;1.4 veiligheid tuis en by die skool verduide- 
lik.Dit word bewys as die leerders:3.1 sy eie naam 
en adres se. 



Table 2.34 



187 



AVA. . . 7AV "AVA...VAV ... AVA 




SKOOL 
LEERDER 



My vordennq in Graad R 
DATUM 



AVAV. . . . A7A7A •.-. Av3lV 




EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net met een 
maatjie 



LUISTER 




Luister met 
oandaq 
Kan vir n kort 
rukkie luister 
Host- noq leer 
om te luister 



DEELNAME 



PRAAT 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwitette 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Kan 


liggaamsdele 


benoem 




Ken 


nog 


nie al die 


liqqaamsdele nie 




N 



eem qraac 



Hun 



i deel 



jiwerig om ( 
te neem 
Neem nie deel nie 



VERANTWOORDELIKHEID 



BUITESPEL 




Meem verantwoordelik- 
heid vir mu besrttings 
en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Speel graaq buite 
Speel nie qraaq 
buJte me 
Speel qlad nie 
buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 2.65 



Fyn koordinasie 
Syferformasie 



188 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



• Begin by die kolletjie en voltooi die syfers. 



9 



neqe 

f i 



Figure 2.66 



t 



Oefen 

Aktiwiteit : Oefen syfers in die sand of op enige groot oppervlakte. 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 2.35 



Getalbegrip 



189 



SI nege 


lafflWL 



Teken S kolle in elke blokkis 



9 S^ 



Vul die geto l in. 



feat LSI n'Jn 



AAAA 
AAAAA 




dx5$ 



Figure 2.67 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 2.36 



Fyn koordinasie 
Syferformasie 



• Begin by die kolletjie en voltooi die syfers. 



190 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



10 tien 




Figure 2.68 



Oefen 

Aktiwiteit : Oefen syfers in die sand of op enige groot oppervlakte. 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 2.37 



Getalbegrip 



191 




Teken 10 kolle in elke blokki* 



10 


10 


10 

1 



Vul die getal in 



v ••• 

• • • • 


i 

1 

• ••• • 

• ••• • 


• • • 

• • • _ 

• • • • 


•• •• • 

•• •• • 



Figure 2.69 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 2.38 



Hand - Oog Koordinasie 
Nommerkonsep 



• Verbind die syfers en kleur die padda in. 



192 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 




Figure 2.70 



Aktiwiteit : Kleur die prent in. 



Gesyferdheid LU : 1.3 



Table 2.39 



Voorgrond / Agtergrond 

Getalbegrip 

Klassifikasie 



• Tel hoeveel van elke soort voertuig daar is en skryf die getal in die blokkie. 



193 



W—L^, 





□namcnnnl 



PLLjLJUjnc 



m 



-<Sji^J 




Figure 2.71 



Opeenvolging 
• Herhaal die patroon en voltooi. 



Gesyferdheid LU : 5.2 



Table 2.40 



194 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



010 



0110 



0-0- 



□ 



X □ 



Figure 2.72 



Aktiwiteit : Doen patroonherhaling met bv. gekleurde doppies of vorms. 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 2.41 



Getalbegrip 
Midlynkruising 



• Tel die kolle in die blokkies en verbind dit met die regte syfers. 

• Trek die lyne van links na regs. 



195 



• • • 

• • • 




7 

sewe 


•••• 


s | 

nege 


• ••• 

• ••• 


10 

tien 


•_••• 
•*••• 


6 

ses 




$ I 

a 9 



Figure 2.73 



196 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 2.42 

Getalbegrip 
Midlynkruising 

• Tel die voorwerpe in die blokkies en verbind dit met die regte syfers. 

• Trek die lyne van links na regs. 



" ^S^ p^fo 




<*82W 




w# 



w 




s^ttojtf 




311, 




u-j VJ 



7 



8 



9 



L 



6 



5 



Figure 2.74 



Gesyferdheid LU : 1.1 



197 



Table 2.43 

Logiese Denke en Redenasie 
Sortering 

• Trek 'n blou streep deur alles wat koud is. 

• Logiese Denke en RedenasieSorteringTrek 'n rooi streep deur alles wat warm is. 




Figure 2.75 



Bespreking: Maak die leerlinge bewus van brandgevare in en om die huis, asook die voorkoming en 
behandeling daarvan. 



Gesyferdheid LU : 5.2 



Table 2.44 



198 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

2.5 Gr. R Module 2 Lewensvaardighede - 03 5 

LEWENSVAARDIGHEDE 
'n Leerprogram vir Graad R 
Module 3 

LOGIESE DENKE EN REDENASIE 
OPVOEDERS AFDELING 
Memorandum 




SSSSi, W M MTUASIH 



ii'U 



1. <5E UTTER EMF. IP 

Sou* »i miMnncM OT-"«wq 
PtruEM at onU*ktfra 

r««M ii hrmrtm smm fmio.* 

STWULERINGSAKTIWITEITE VIR OIWK EH LEER 
VOORVE REISTgS WR MHK EN LEER 




•% 



if. ■ - 



F«***>-*" 



"°--»,; ■ 



'Jm ''l^nnW]Fn3tC<l)MI ■.***"{♦< &sg*WMmSt OM<M-»fl-**^trHt w| 




Figure 2.76 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



5 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32560/l.l/>. 



199 

• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 









Spaa*" 11 




Q^f?. . • ' 


Senwriis - Melon Ke 


«;•,„»-, ■ • 




«..»„.. «.„.,■„ •■. 




"*««,'■. 


Figure 


2.77 



200 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 




Figure 2.78 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardkjhede 
► fyn motoriese vaardighede 
motoriese beplanning 

Figure 2.79 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 



201 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 




positiewe selfbeeldontwiklcelmq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 2.80 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 



202 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy hom nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jy kreatiwiteit 

™ kritiese denke 



Figure 2.81 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 
Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 



• Trek hande af op papier en knip dit uit 



Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 
Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



203 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



204 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet s6 wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 

• Geletterdheid 



voorbereidende lees Iklankprogram) 
)» voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 

Figure 2.82 




Voorbeelde van aktiwiteite: 



205 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-► emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 

Figure 2.83 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



MODULERAAMWERK 



continued on next page 



206 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewys as die leerders:4.1 eksperimenteer 
met skryf:tekeninge skep en gebruik om 'n boodskap 



207 



LEWENSVAARDIGHEDE(LU 2)SOSIALE ON- 
TWIKKELINGDie leerder kan begrip van en 'n 
verbintenis tot grondwetlike regte en verantwoorde- 
likhede toon, asook begrip van diverse kulture en 
godsdienste.(LU 3)PERSOONLIKE ONTWIKKE- 
LINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede 
aanwend om persoonlike potensiaal te verwesenlik 
en te verbeter ten einde effektief te reageer op die 
uitdagings in hulle wereld. 



Dit word bewys as die leerders:5.2 taal gebruik om 
te dink en te redeneer: 

• ooreenkomste en verskille identifiseer en 
beskryf; 

• dinge wat saam hoort bymekaar pas en dinge 
wat verskillend is, vergelyk; 

• dinge klassifiseer (soos Sit alle speelgoed in 
houer, boeke op rak, kryt in blik); 

• dele van 'n geheel identifiseer. 

5.3 taal gebruik om te ondersoek: 

• vrae vra en verduidelikings soek (bv. hoekom, 
wat, wie, hoe, waar, wanneer). 

• verduidelikings gee en oplossings aanbied; 

• woordraaisels oplos en voltooi. 

Dit word bewys as die leerders:1.2 beskryf watter 
stappe geneem kan word om persoonlike higiene te 
verseker;1.4 veiligheid tuis en by die skool verduide- 
lik.Dit word bewys as die leerders:3.1 sy eie naam 
en adres se. 



Table 2.45 



208 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



^A, . . VAV° •'A7A...VAV ... AVA 




SKOOL 
LEERDER 



My vordennq in Graad R 
DATUM 



AVAV. . . . A7A7A •.-. Av3lV 




EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwitette 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




Kan 


liggaamsdele 


benoem 




Ken 


nog 


nie al die 


liqqaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik 
heid vir my besittings 
en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 



LUISTER 




Luister met 
oandaq 
Kqn vir n kort 
ruklcie luister 
Host- noq leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




N 



eem qraac 



Hun 



i deel 



BUITESPEL 




Speel graaq buite 
Speel nie qraaq 
DUJte rue 
Speel qlad nie 
buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



jiweng orn 
te neem 
Neem nie deel nie 



Figure 2.84 



Fyn koordinasie 

Logiese Denke en Readenasie 



209 



• Kyk na 'n voorbeeld van die nasionale vlag en kleur die prent daarvolgens in. Knip dit dan uit en plak 
dit om 'n stokkie. 




Figure 2.85 



Bespreking: 

Bespreek die basiese regte en verantwoordelikhede wat deur die landswette bepaal word ten opsigte van 
die kind se behoeftes (bv. kos, skuiling, onderwys, godsdiens en gesondheid). 



Lewensvaardigheid LU : 2.2 



Table 2.46 



DIE KLASKAMER 

Geslote vrae 



• Wat doen die kinders wat op die mat sit? 

• Hoeveel kinders is daar in die prentjie? 

• Wat doen die dogtertjie by die drommetjie? 

Oop-einde vrae 

• Hoe het jy die eerste dag in Graad R gevoel? 

• Hoe voel jy nou? 

• Van watter aktiwiteit in die klas hou jy die meeste? En die minste? 

• Het jy 'n spesifieke takie in die klas? 

• Hoe kan jy help om die klas netjies en skoon te hou? 

• Hoekom is dit belangrik om betyds vir skool te wees? 

• Speel jy graag in 'n groepie of Hewers met slegs een maatjie? 

• Wat moet jy doen as jy dors word of toilet toe wil gaan? 



Oorbrugging 



210 



CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



• Waar anders is dit ook belangrik om betyds te wees? 
Besprekings 

• Bespreek drie veiligheidsmaatreels wat toegepas kan word wanneer 'n leerder beseer of bloei en hoekom 
dit noodsaaklik is om nie aan die bloed te raak nie (MIV). 

Logiese Denke en Redenasie 
Kreatiewe Denke 




Figure 2.86 



211 



Logiese Denke en RedenasieKreatiewe Denke 




Figure 2.87 



Lewensvaardigheid LU : 3.4 



Table 2.47 



212 CHAPTER 2. KWARTAAL 2 



Chapter 3 

Kwartaal 3 



3.1 Gr. R Module 3 Geletterdheid - 05 1 

GELETTERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 

Module 1 

FYN KOORDINASIE 

OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 




Figure 3.1 



lr This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32538/l.l/>. 



213 



214 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 

VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 



• 



• 



algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 



Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 



215 






Figure 3.2 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 3.3 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



216 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanninq 

Figure 3.4 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



217 




positiewe selfbeeldontwikkelinq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 3.5 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy hom nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jf kreatiwiteit 
" kritiese denke 



Figure 3.6 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 



218 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet s§ wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 



• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 



Legkaarte 

Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 



Voorbeeld van aktiwiteite: 



• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 



te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 



219 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



220 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na regs 



Figure 3.7 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-> emosionele en sosiale ontwikkel im 



-► fisiese ontwikkeling 



S 



Figure 3.8 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



221 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



222 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



Table 3.1 



223 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJte rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 3.9 



224 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



Hand- Oog Koordinasie 



/ 



/ 

i 

\ s 



• / \ 



-\ 



4 ^ i l - 



V _■ 




/ \ 

' / 

I / ^ 

I / / 






v.- 



/ ; 






\ 
i 

i ; 

\ i 




s 




Figure 3.10 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 3.2 



Ouditiewe Diskriminasie 
Fyn Koordinasie 

• Kleur die prente in wat met 'n "1" begin. 



225 









Figure 3.11 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n 1 begin. 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 3.3 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 



• Begin by die kolletjie. 



226 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



Figure 3.12 



Aktiwiteit : Oefen die 1 in sand of op skryfbord. 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 3.4 

Logiese Denke en Redenasie 
• Trek 'n streep deur die prent wat pas by die een in die blokkie en s§ hoekom dit pas. 



227 











Figure 3.13 



Fyn koordinasie 
• Voltooi die patrone: 



Geletterdheid LU : 5.2 



Table 3.5 



228 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



> \ 
• - 



Figure 3.14 



Geletterdheid LU : 4.1 



Ouditiewe Diskriminasie 
Fyn koordinasie 



Table 3.6 



• Kleur die prente in wat met 'n "w" begin. 



229 




Figure 3.15 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n w begin. 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 3.7 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 



Begin by die kolletjie. 



230 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



Figure 3.16 



Aktiwiteit : Oefen die w in sand of op skryfbord. 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 3.8 



Volgorde van gebeure 
Volgorde van getalle 



• Nommer die prentjies in die regte volgorde. 

• Vertel die storie. 



231 













m 5^?Hrf 


























^TTg^f J\ 










v 








-L 






i M 1 












Figure 3.17 



Aktiwiteit : Laat die leerders dit prakties toepas gedurende 'n bak-en-brou aktiwiteit. 



Geletterdheid LU : 1.3 



Table 3.9 



Ouditiewe Diskriminasie 
Fyn koordinasie 



Kleur die prente in wat met 'n "j" begin. 



232 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 







Figure 3.18 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n j begin. 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 3.10 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 



Begin by die kolletjie. 



233 



Figure 3.19 



Aktiwiteit : Oefen die j in sand of op skryfbord. 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 3.11 



3.2 Gr. R Module 3 Geletterdheid - 06 2 



GELETTERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 

Module 1 

FYN KOORDINASIE 

OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 

2 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32539/l.l/>. 



234 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 




LEERARF1S ^"^ f ^^^C ^^ *** VM&* **ifftB.SJBJ*5'£5 

I GE LHTERPHEI O 

VMrtfadfd* i*'>*ji4q**4 AGTER GBQMDIiNLIOTWq 

VWWMP4C It*l>44i«qh4>a S»-4tfrwi - M«cr«tt OlWMilt^l 



STIMULERfNGSAKTtWITEITE VIR PINK EN LEEB 
VOORVEREISTES VIR PINK EN LEER *-^~^» 

!mewwto«fw»*EUNB makkm whwtcitc ysaTlE"ETQcr«,?i*iln lee«*»e*3 









■ 5*- '■-• 0*r-*M" *fl | 1l!ttt+« 



Tr°^^.' 



I Vu«P#>ifr«,f 



■ rldfniitMii«ltt<t»MI ■!*«>»' »g*^ , Mm5t M4CH- »C-#<>r+n|t w| 



'-■-.«-■■ ■■; 



Figure 3.20 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 

• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 



235 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 



■ > V- 



Figure 3.21 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 



236 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 3.22 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanninq 



Figure 3.23 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



237 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwikkelinq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 3.24 




Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 



238 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



• 



• 



Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 

steeds as mens aanvaar. 

Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 



• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 

jf kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 3.25 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 



239 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



240 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fiuister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fiuistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 

• Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 

• Speel rigtingspeletjies. 

Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 



Figure 3.26 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



241 



Telaktiwiteite 

Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

Vergelyking en rangskikking van getalle 

Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

Lewensvaardigheid 



-+■ persoonlike ontwikkelinq 

-*- emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 



Figure 3.27 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 



'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



242 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



Table 3.12 



243 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJte rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 3.28 



244 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 

• Begin by die kolletjie. 



Figure 3.29 



Aktiwiteit : Oefen die j in sand of op skryfbord. 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 3.13 



Klassifikasie 
Logiese Redenasie 

• Trek 'n rooi lyn deur die wilde diere, 'n blou lyn deur die plaasdiere en 'n geel lyn deur die diere 
wat in die water woon. 



245 





43^ 





Figure 3.30 



Vrae:Hoeveel wilde diere is daar? Hoeveel mak diere is daar? Noem die gevaarlike diere. 

Bespreking: Bespreek troeteldiere en hul versorging. Hoe verskil troeteldiere van wilde diere? 



Geletterdheid LU : 5.2 



Table 3.14 



Fyn Koordinasie 
• Voltooi die patrone. 



246 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 






i i 



\/ 



Figure 3.31 



247 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 3.15 



Ouditiewe Diskriminasie 
Fyn koordinasie 

• Kleur die prente in wat met 'n v begin. 




Figure 3.32 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n v begin. 



Geletterdheid LU : 1.4 



248 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



FYn koordinasie 
Letterformasie 

• Begin by die kolletjie. 



Table 3.16 



Figure 3.33 



Aktiwiteit : Oefen die v in sand of op die skryfbord. 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 3.17 



Voorgrond / Agtergrond 
Vormkonstantheid 



• Voorgrond / AgtergrondVormkonstantheidTeken die klanke onder oor wat soos die een in die blokkie 
bo lyk. 



249 



V 




1 




w 




J 


lvrmvjwlvwvs 




mrltlwjlvtsr 




wvwjmvslrwnv 




mjlrmjsjmjtj 



Table 3.18 



Geletterdheid LU : 3.1 



Table 3.19 



INSTRUKSIES 



1. Trek 'n kruis deur die langste potlood en 'n sirkel om die kortste potlood. 

2. Kleur die sagte voorwerp blou in en die harde voorwerp bruin. 

3. Trek 'n streep deur die voorwerp wat aangeskakel is en kleur die een wat afgeskakel is in. 

4. Trek 'n streep deur die prentjies wat nat voorstel. 

5. Trek 'n kruis deur die breedste liniaal en 'n sirkel om die smalste liniaal. 



Bespreking 

Bespreek die terme kort/lank; hard/sag; aan/af; nat/droog; smal/breed. 
Ouditiewe Geheue 



250 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 








Figure 3.34 



Geletterdheid LU : 1.1 



Table 3.20 



SPEELPARK 

Geslote vrae 



1. Wat doen die kinders wat piesangs eet verkeerd? 

2. Watter speletjies speel die kinders? 



251 

Oop-einde vrae 

1. Wat gebeur as 'n mens skille op die grond gooi? 

2. Wat behoort 'n mens met skille en papiere te doen? 

3. Watter emosie toon die dogtertjie wat op die skil gegly en geval het? Hoekom se jy so? 

4. Wat sal gebeur as almal hulle rommel op die grond gooi? Wat kan jy daaromtrent doen? 

5. Wat kan jy doen as daar nie vullisdromme is nie of as dit vol is? 

6. Wat dink jy hoe voel die seuntjie in die rystoel? 

7. Hoe kan die maatjies die seuntjie in die rystoel betrek om saam te speel? 

8. Is al die kindertjies in die prentjie van dieselfde kultuur? Hoekom is dit belangrik om mekaar te 
respekteer? 

Oorbrugging 

1. Waar elders kan jy help om die omgewing skoon en netjies te hou? 

Aktiwiteit 

Omkring aanvaarbare gedrag met blou. Omkring onaanvaarbare gedrag met rooi. 
Logiese Denke en Redenasie 
Kreatiewe Denke 




Figure 3.35 



Geletterdheid LU : 1.1 


Geletterdheid LU : 3.1 







Table 3.21 



Logiese Denke en RedenasieKreatiewe Denke 
Logiese Denke en Redenasie 
Kreatiewe Denke 



252 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 




Figure 3.36 



Geletterdheid LU : 1.1 


Geletterdheid LU : 3.1 







Table 3.22 



Ouditiewe Geheue 

Luistervermoe 

Instruksie 

Kind moet luister en daarna instruksie uitvoer. 



1. Kleur die eerste appel rooi in en die middelsteblou. 

2. Kleur die vis wat na regs swem geel in en trek 'n sirkel om die laaste vis. 

3. Trek 'n sirkel om die grootste skulp en merk die twee wat eenders lyk. 

4. Merk die twee prentjies wat dieselfde lyk en teken vir die eend 2 geel eiers. 

5. Merk die dier wat gevaarlik is met rooi en die troeteldier met blou. 



Bespreking 

Bespreek die konsepte: 

Eerste, tweede, laaste, grootste, kleinste, regs, links, ens. 

Aktiwiteit 

Laat die kinders dit konkreet toepas, bv. met mekaar, (vra bv. 
laaste in die ry) of met blokkies. 

Ouditiewe Geheue 



wie staan voor / agter jou of eerste / 



253 









Figure 3.37 



Geletterdheid LU : 1.1 



Table 3.23 



3.3 Gr. R Module 3 Gesyferdheid - 05 3 



GESYFERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 
Module 2 



3 This content is available online at <http://cnx.org/content/m32552/!. l/>. 



254 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



SYFERFORMASIE 
OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 




«tjpFR5!BJiS'U 



• 



2 HBttUftQE 



AGTERCRQHD tNLIGTTNG 

:~-v.--*.-i ■ VQI.-'tU QnGamh.c- '■Q 



S--1J* FJ-Ic-pi 



VCOKVEHEISTE S VIR CHNK EH LEER 

mMBflCOI^PIIMHeVWQWfWWELWa 



Fa*****'" 




STlWULERtWGSAKTIWITEITEVlR pfW EH LEES 






Figure 3.38 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 



255 

benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 









spl a* en 




OnW ^ > . , . 


ZZZT 


EmnsionetecnSosiale 
□nlwikkoHna ^ . 




KoQriilicive OnlwikkHlinu 




"*«*,'■. 


Figure 


3.39 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 



256 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 

STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 3.40 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardiqhede 
motoriese beplanninq 

Figure 3.41 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



257 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 




posiLiewe selfbeeldontwikkelinq 
hantennq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 3.42 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 



258 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 

aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 
steeds as mens aanvaar. 
Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 



• 



• 



• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jy kreatiwiteit 



s, 



kritiese denke 
Figure 3.43 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 



• 



Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 



• Trek hande af op papier en knip dit uit 



Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 
Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 



Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 



259 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 



260 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 

• Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 

• Speel rigtingspeletjies. 

Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 



Figure 3.44 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 



261 



• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



• Telaktiwiteite 



• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



■*■ persoonlike ontwikkelinq 

-»• emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 

Figure 3.45 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



continued on next page 



262 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATR0NE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewys as die leerders:4.1 eksperimenteer 
met skryf:tekeninge skep en gebruik om 'n boodskap 
oor te dra en as 'n vertrekpunt om te skryf; 



263 



LEWENSVAARDIGHEDE(LU 2)S0SIALE ON- 
TWIKKELINGDie leerder kan begrip van en 'n 
verbintenis tot grondwetlike regte en verantwoorde- 
likhede toon, asook begrip van diverse kulture en 
godsdienste.(LU 3)PERSOONLIKE ONTWIKKE- 
LINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede 
aanwend om persoonlike potensiaal te verwesenlik 
en te verbeter ten einde effektief te reageer op die 
uitdagings in hulle wereld. 



Dit word bewys as die leerders:5.2 taal gebruik om 
te dink en te redeneer: 

• ooreenkomste en verskille identifiseer en 
beskryf; 

• dinge wat saam hoort bymekaar pas en dinge 
wat verskillend is, vergelyk; 

• dinge klassifiseer (soos Sit alle speelgoed in 
houer, boeke op rak, kryt in blik); 

• dele van 'n geheel identifiseer. 

5.3 taal gebruik om te ondersoek: 

• vrae vra en verduidelikings soek (bv. hoekom, 
wat, wie, hoe, waar, wanneer). 

• verduidelikings gee en oplossings aanbied; 

• woordraaisels oplos en voltooi. 

Dit word bewys as die leerders:1.2 beskryf watter 
stappe geneem kan word om persoonlike higiene te 
verseker;1.4 veiligheid tuis en by die skool verduide- 
lik.Dit word bewys as die leerders:3.1 sy eie naam 
en adres se. 



Table 3.24 



264 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



^A, . . VAV° •'A7A...VAV ... AVA 




SKOOL 
LEERDER 



My vordennq in Graad R 
DATUM 



AVAV. . . . A7A7A •.-. Av3lV 




EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwitette 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




Kan 


liggaamsdele 


benoem 




Ken 


nog 


nie al die 


liqqaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik 
heid vir my besittings 
en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 



LUISTER 




Luister met 
oandaq 
Kqn vir n kort 
ruklcie luister 
Host- noq leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




N 



eem qraac 



Hun 



i deel 



BUITESPEL 




Speel graaq buite 
Speel nie qraaq 
DUJte rue 
Speel qlad nie 
buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



jiweng orn 
te neem 
Neem nie deel nie 



Figure 3.46 



Vormpersepsie 



265 











Figure 3.47 



Trek 'n streep deur die prentjie wat jy assosieer met die vorm in die blokkie. 



Gesyferdheid LU : 3.1 



Table 3.25 

Getalbegrip 
• Trek 'n streep deur die twee blokkies wat ewe veel voorwerpe in het. 



266 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 




■& 



KD-SP Lq-©- 











%F^ 

w 


w^ 



Figure 3.48 



Gesyferdheid LU : 1.4 



Table 3.26 

Getalbegrip 
• Trek 'n sirkel om die twee getalle wat ewe veel is. 



267 



6 L 3 6 5 
3 5 I 7 5 
S 3 8 6 7 




Figure 3.49 



Aktiwiteit : Maak gebruik van tellers om "ewe veel" te demonstreer. 



Gesyferdheid LU : 1.4 



Table 3.27 



Opeenvolging 
• Herhaal die patroon en voltooi. 



268 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



010 



0110 



0-0- 



OOD 



X □ 



Figure 3.50 



Aktiwiteit : Doen patroonherhaling met bv. gekleurde doppies of vorms. 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 3.28 

Getalbegrip 
• Trek 'n streep deur die blokkie wat die minste voorwerpe in het. 



269 



§§9§ 




QQ 







666 

466 





1% 


«^T 





^^ 



;,y v;yb> 






Figure 3.51 



Gesyferdheid LU : 1.4 



Table 3.29 



3.4 Gr. R Module 3 Gesyferdheid - 06 4 

GESYFERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 

4 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32553/l.l/>. 



270 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



Module 2 

SYFERFORMASIE 
OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 




SStE 



Hua 



5BS£\ JSKESiUJlSiU 



I. r.»lITTEHIIHBB 



J LFWFS5V AAI»PIGHCM 



<GTER6ROHPMI.KlTMO 



;.: j ■ '.- 



yOORVEREHTES VIR DWK EN LEER 

. = ■. i -ii-v ..r. ■.:. 



STIMULERi NGSAKHWITEITE VIR P.n* E N LEEK 







Figure 3.52 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 



271 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders me. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 











SpnM* an 






onw*^ # . 




Sen writs - Melon Ke 


■■ ". r .iv,' .:- -. : i' 


Sosiale 


**— OnwUl-. 




°«-»*,'-. 




Figure 


3.53 





1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 



272 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 3.54 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanning 

Figure 3.55 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 



273 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



Klim-en-klouteraktiwiteite 

Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 



• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwikkeling 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 3.56 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 




274 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jj kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 3.57 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 



275 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



276 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet s6 wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 

• Geletterdheid 



voorbereidende lees Iklankprogram) 
)» voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 

Figure 3.58 




Voorbeelde van aktiwiteite: 



277 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-► emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 

Figure 3.59 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



MODULERAAMWERK 



continued on next page 



278 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewys as die leerders:4.1 eksperimenteer 
met skryf:tekeninge skep en gebruik om 'n boodskap 



279 



LEWENSVAARDIGHEDE(LU 2)S0SIALE ON- 
TWIKKELINGDie leerder kan begrip van en 'n 
verbintenis tot grondwetlike regte en verantwoorde- 
likhede toon, asook begrip van diverse kulture en 
godsdienste.(LU 3)PERSOONLIKE ONTWIKKE- 
LINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede 
aanwend om persoonlike potensiaal te verwesenlik 
en te verbeter ten einde effektief te reageer op die 
uitdagings in hulle wereld. 



Dit word bewys as die leerders:5.2 taal gebruik om 
te dink en te redeneer: 

• ooreenkomste en verskille identifiseer en 
beskryf; 

• dinge wat saam hoort bymekaar pas en dinge 
wat verskillend is, vergelyk; 

• dinge klassifiseer (soos Sit alle speelgoed in 
houer, boeke op rak, kryt in blik); 

• dele van 'n geheel identifiseer. 

5.3 taal gebruik om te ondersoek: 

• vrae vra en verduidelikings soek (bv. hoekom, 
wat, wie, hoe, waar, wanneer). 

• verduidelikings gee en oplossings aanbied; 

• woordraaisels oplos en voltooi. 

Dit word bewys as die leerders:1.2 beskryf watter 
stappe geneem kan word om persoonlike higiene te 
verseker;1.4 veiligheid tuis en by die skool verduide- 
lik.Dit word bewys as die leerders:3.1 sy eie naam 
en adres se. 



Table 3.30 



280 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



^A, . . VAV° •'A7A...VAV ... AVA 




SKOOL 
LEERDER 



My vordennq in Graad R 
DATUM 



AVAV. . . . A7A7A •.-. Av3lV 




EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwitette 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




Kan 


liggaamsdele 


benoem 




Ken 


nog 


nie al die 


liqqaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik 
heid vir my besittings 
en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 



LUISTER 




Luister met 
oandaq 
Kqn vir n kort 
ruklcie luister 
Host- noq leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




N 



eem qraac 



Hun 



i deel 



BUITESPEL 




Speel graaq buite 
Speel nie qraaq 
DUJte rue 
Speel qlad nie 
buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



jiweng orn 
te neem 
Neem nie deel nie 



Figure 3.60 



Getalbegrip 
• Trek 'n sirkel om die twee getalle wat ewe veel is. 



i 7 3 5 g 



281 




7 L 8 5 <? 



g 7 g 9 6 



Figure 3.61 



Aktiwiteit : Pak verskillende hopies en leerders moet deur middel van skatting bepaal watter hopie die 
minste is. 



Gesyferdheid LU : 1.4 



Table 3.31 



Getalbegrip 



282 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 





& 


666 
666 


ih«>Is> 



&> 




&&& 



6666 
as6s 









**M <X4& 



rOlt <** 




Figure 3.62 



Trek 'n streep deur die blokkie wat die meeste voorwerpe in het. 



Gesyferdheid LU : 1.4 



Table 3.32 

Getalbegrip 
• Trek 'n sirkel om die getal wat die meeste is. 



283 



L 8 6 2 7 








5 2^36 








<? 3 7 £ 8 








8 7 3 10 SI 








Z- 2 7 3 5 




Figure 3.63 





Aktiwiteit : Pak verskillende hopies en leerders moet deur middel van skatting bepaal watter hopie die 
meeste is. 



Gesyferdheid LU : 1.4 



Table 3.33 

Getalbegrip 
• GetalbegripTel die vorms in elke blokkie en trek 'n sirkel om die korrekte getal. 



284 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 




Figure 3.64 



Aktiwiteit : Laat die kinders gereeld aftel-oefeninge doen met tellers of om ritmies te klap. 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 3.34 



Getalbegrip 



285 








Figure 3.65 



Teken een meer (op die stippellyn) en skryf die getal neer. 



Gesyferdheid LU : 1.1 



Table 3.35 



Ruimtelike Verhoudings 
Analise en Sintese 



Teken dieselfde patroon in die blokkie langsaan. 



286 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



Regshandige Leerde 




TT 



• • — • — • • 






Figure 3.66 



Ruimtelike Verhoudings 
Analise en Sintese 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 3.36 



• Teken dieselfde patroon in die blokkie langsaan. 



287 



Linkshandicje Leerder 



• • • • • 

• • • o • 

• • • ♦ • 

• • * • • 

• i T T * 



Figure 3.67 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 3.37 



3.5 Gr. R Module 3 Lewensvaardighede - 04 5 



LEWENSVAARDIGHEDE 
'n Leerprogram vir Graad R 
Module 3 

LOGIESE DENKE EN REDENASIE 
OPVOEDERS AFDELING 
Memorandum 



5 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32562/l.l/>. 



288 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 




LEERARF1S ^"^ f ^^^C ^^ *** VM&* **ifftB.SJBJ*5'£5 

I GE LHTERPHEI O 

VMrtfadfd* i*'>*ji4q**4 AGTER GBQMDIiNLIOTWq 

VWWMP4C It*l>44i«qh4>a S»-4tfrwi - M«cr«tt OlWMilt^l 



STIMULERfNGSAKTtWITEITE VIR PINK EN LEEB 
VOORVEREISTES VIR PINK EN LEER *-^~^» 

!mewwto«fw»*EUNB makkm whwtcitc ysaTlE"ETQcr«,?i*iln lee«*»e*3 









■ 5*- '■-• 0*r-*M" *fl | 1l!ttt+« 



Tr°^^.' 



I Vu«P#>ifr«,f 



■ rldfniitMii«ltt<t»MI ■!*«>»' »g*^ , Mm5t M4CH- »C-#<>r+n|t w| 



'-■-.«-■■ ■■; 



Figure 3.68 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 

• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 



289 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 











St***"" 1 






onw*^ # . 




Sensones- Melons 


Emnsionetean 


Sffiwle 


F^ri e 


■ ■.r,iv.'.:--. : » 








°«-»*.'-. 




Figure 


3.69 





1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 



290 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 3.70 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanninq 



Figure 3.71 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



291 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwikkelinq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 3.72 




Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 



292 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



• 



• 



Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 

steeds as mens aanvaar. 

Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 



• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 

jf kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 3.73 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 



293 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



294 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fiuister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fiuistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 

• Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 

• Speel rigtingspeletjies. 

Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 



Figure 3.74 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



295 



Telaktiwiteite 

Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

Vergelyking en rangskikking van getalle 

Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

Lewensvaardigheid 



-+■ persoonlike ontwikkelinq 

-*- emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 



Figure 3.75 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 



'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



296 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



Table 3.38 



297 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJte rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 3.76 



298 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 

EMOSIES 

Vrae 

1. Hoe dink jy voel die dogtertjie in die eerste blokkie - hartseer, gelukkig, vaak, bang of kwaad? Hoekom 
sg jy so? Watter dinge laat jou so voel? 

2. Wat laat jou gelukkig voel? 

3. Watter dinge maak jou kwaad en hoe tree jy op as jy baie kwaad is? Hoe weet jy as Mamma baie 
kwaad is en hoe laat dit jou voel? 

4. Is daar iets waarvoor jy bang is en wat doen jy as jy baie bang is? 

5. Hoe weet jy as iemand baie vaak is? 

6. Van watter gevoel hou jy die meeste en hoekom? 

7. Hoe voel jy teenoor jou boeties en sussies in die gesin? Van wie hou jy die meeste? 

8. Hoe voel jy as iemand jou terg of jou goed wegsteek? Hoe hanteer jy dit? 

9. Verkies jy om met een maatjie te speel of hou jy daarvan om in 'n groepie te speel? 

Aktiwiteit 

Laat sommige kinders emosies dramatiseer en ander moet raai. 

Bespreking 

Bespreek bogenoemde emosies en die hantering daarvan. 

Logiese Denke en Redenasie 

Kreatiewe Denke 

• Verbind die gesiggies wat dieselfde emosie toon. 



299 













Figure 3.77 



Lewensvaardigheid LU : 3.3 



Table 3.39 

WATER 

Geslote vrae 

• Hoekom kan ons nie die pype sien wat die water na ons huise bring nie? 

• Is lewe sonder water moontlik? 

• Waar kom ysblokkies vandaan? 

• Dink jy ysblokkies sal sink of dryf in 'n glas water? (Demonstreer) 



Oop-einde vrae 



300 



CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



• Hoe kom die water by ons huise? 

• Waar kom ons water vandaan? 

• Almal het nie krane in die huis nie - waar dink jy kry hulle water? 

• Kan water gevaarlik wees? Gee voorbeelde, bv. mis, kookwater, stoom, oorstromings. 

• Noem diere wat in die water woon. 

• In watter verskillende vorms kom water voor? (Eienskappe van water). 

Eksperimente 

• Demonstreer verdamping: sit 'n piering met water op 'n warm dag buite neer. Let op hoe die water 
minder word as gevolg van verdamping deur die son. 

• Demonstreer kondensasie: blaas op 'n koue dag jou warm asem teen die ruit en let op hoe wasem (fyn 
druppeltjies) op die ruit vorm; dit kan ook in die winter in die badkamer gesien word wanneer warm 
water getap word en druppeltjies teen teels vorm. 

• Gebruik verskillende voorwerpe (spons, wasgoedpennetjie, sleutel) om dryf en sink in 'n bak water te 
demonstreer. 

• Demonstreer oplossing: (laat 'n leerder die eksperiment voor die klas demonstreer). Los 'n teelepel sout 
in 'n koppie water op en 'n teelepel suiker in 'n ander koppie water. Gooi die soutwater en suikerwater 
in afsonderlike plat bakke en laat staan sodat die water kan verdamp. Wat bly in die bakke agter? 
Gebruik ook meel om te kyk of dit sal oplos. 






Figure 3.78 



GEBRUIKE VAN WATER 

Geslote vrae 

• Kyk na die prentjie en se hoe water in elke prentjie gebruik word. 



Oop-einde vrae 



Noem nog ander gebruike van water in die kombuis. 

Wat doen jy alles met water by die huis? 

Hoekom is dit belangrik dat ons slegs skoon water drink en in ons kos gebruik? 

Indien die water nie skoon is nie, wat kan ons doen om dit bruikbaar te maak? 

Wat kan alles op water vervoer word? 

Op watter maniere word water in sport en ontspanning gebruik? 



301 



Oorbrugging 

• Waar elders in die natuur kom water voor? 
Aktiwiteit 

• Trek 'n rooi sirkel om die vissies wat in die prentjies wegkruip. 

Logiese Denke en Redenasie 
Kreatiewe Denke 




Figure 3.79 



Lewensvaardigheid LU : 1.1 



Table 3.40 



302 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 

BESPARING VAN WATER 

• Kyk na elke prentjie en se wat verkeerd is en wat in elke prentjie gedoen kan word om watervermorsing 
te voorkom. 

Oop-einde vrae 

• Hoekom is dit nodig om water te bespaar? 

• Wat sal gebeur as ons damme of riviere opdroog? 

• Dink jy dit is nodig om na die reenseisoen (as water volop is) steeds water te bespaar? Waarom dink 
jy so? 

Oorbrugging 

• Waar elders kan jy help om water te bespaar of keer dat water vermors word? 
Aktiwiteit 

• Kleur die prentjie in waar daar nie met water gemors word nie. 

Logiese Denke en Redenasie 
Kreatiewe Denke 



303 




Figure 3.80 



Lewensvaardigheid LU : 2.1 



Table 3.41 



304 CHAPTER 3. KWARTAAL 3 



Chapter 4 

Kwartaal 4 



4.1 Gr. R Module 4 Geletterdheid - 07 1 

GELETTERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 

Module 1 

FYN KOORDINASIE 

OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 




Figure 4.1 



lr This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32543/l.l/>. 



305 



306 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 



• 



• 



algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 



Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 



307 






Figure 4.2 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 4.3 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



308 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanninq 

Figure 4.4 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



309 




positiewe selfbeeldontwikkelinq 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 4.5 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy hom nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jf kreatiwiteit 
" kritiese denke 



Figure 4.6 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 



310 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet s§ wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 



311 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



312 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na regs 



Figure 4.7 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-> emosionele en sosiale ontwikkel im 



-► fisiese ontwikkeling 



S 



Figure 4.8 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



313 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



314 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



Table 4.1 



315 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJte rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 4.9 



316 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Ouditiewe diskriminasie 
Fyn koordinasie 



Kleur die prente in wat met 'n a begin. 



317 




Figure 4.10 



Aktiwiteit: 



318 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n a begin. 



Geletterdheid LU : 1.4 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 

• Begin by die kolletjie. 



Table 4.2 



^ ,-' i 



i ,•' i 



Figure 4.11 



Aktiwiteit : Oefen die a-klank in sand of op skryfbord. 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 4.3 



Volgorde van gebeure 



• Knip uit en plak die prentjie in die regte volgorde. 

• Vertel die storie. 



319 









Figure 4.12 



Vertel jou eie storie vandat jy wakker word tot jou slaaptyd. 



Geletterdheid LU : 1.3 



Table 4.4 



Logiese Redenasie 
Midlynkruising 



• Trek 'n lyn vanaf die man na die voertuig wat by horn pas. 

• Trek lyn van links na regs. 



320 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 













Figure 4.13 



Bespreking: 

Wie was al by 'n dokter, tandarts of in die hospitaal? 

Vertel jou eie storie. 



Geletterdheid LU : 5.2 



Table 4.5 



Ouditiewe diskriminasie 
Fyn koordinasie 



Kleur die prente in wat met 'n e begin. 



321 




Figure 4.14 



Aktiwiteit: 

Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n e begin. 



Fyn koordinasie 
Letterformasie 

• Begin by die kolletjie. 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 4.6 



(.-*....., ipt... ... f . ; f „ 



C--'P- ■-' f 't~ 



Figure 4.15 



Aktiwiteit : Oefen die e-klank in sand of op skryfbord. 



322 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 4.7 

Logiese Denke 
• Trek 'n streep deur die prentjie wat pas by die een in die blokkie en se hoekom dit pas. 









£ 



® 











o 












Figure 4.16 



Geletterdheid LU : 5.2 



323 
Table 4.8 



Ouditiewe Diskriminasie 
Fyn Koordinasie 

• Kleur die prente in wat met 'n o begin. 



324 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 




Figure 4.17 



Aktiwiteit : Soek nog voorbeelde in die klas wat met 'n o begin. 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 4.9 



Fyn koordiansie 
Letterformasie 

• Fyn koordiansieLetterformasieBegin by die kolletjie. 



* ,' r ,' ^ ,' r 



\ ,' \ .' •> / ^ 



^ / *. / ". ,' *. ". / \ 



Figure 4.18 



Aktiwiteit : Oefen die o-klank in sand of op skryfbord. 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 4.10 



Links / Regs Diskriminasie 



325 



• Maak 'n rooi sirkel om die voertuie en die mannetjies wat na regs beweeg en 'n blou sirkel om die 
voertuie en mannetjies wat na links beweeg. 



326 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Do_JOLZian 






Figure 4.19 



Aktiwiteit: Speel speletjies wat gebaseer is op links- / regs- konsepte, bv. vat aan jou linkeroor / 
regteroor of skop met jou regtervoet. 



327 



Geletterdheid LU : 5.1 



Table 4.11 

Maak jou eie telefoon 

Jy benodig twee kartonbekertjies en 6 meter sterk lyn. Steek 'n gaatjie in die bodem van elke beker. 
Steek 'n punt van die lyn deur die gaatjies en maak die lyn aan vuurhoutjies vas sodat dit nie uittrek nie. 
Trek die lyn styf sodat jy en jou maatjie weg van mekaar af staan. Hou die een kartonbekertjie teen jou oor 
terwyl jou maatjie in die ander een praat. 





Figure 4.20 



Ouditiewe Diskriminasie 
• Letter FormationFine coordinations© die woord en skryf die klank wat jy laaste hoor. 



328 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 












Figure 4.21 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 4.12 



Ouditiewe Diskriminasie 



329 



s m 




b k 



m 




k m t 




n 



k t 



r m n 






m 



s t m 






Figure 4.22 



Se die woord en trek 'n sirkel om die klank wat jy laaste hoor. 



Geletterdheid LU : 4.1 



Table 4.13 



4.2 Gr. R Module 4 Geletterdheid - 08 2 

GELETTERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 
Module 1 



2 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32565/l.l/>. 



330 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



FYN KOORDINASIE 
OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 




«tjpFR5!BJiS'U 



• 



2 Wt^UNCt 



AGTERCRQHD tNLIGTTNG 

:~-v.--*.-i ■ VQI.-'tU Grfw-"r.-^.' 



SMm ffrltra 



VCOKVEHEISTE S VIR CHNK EH LEER 

mMBflCOI^PIIMHeVWQWfWWELWa 



FwM***™ 




STlWULERtWGSAKTIWITEITEVlR pfW EH LEES 






Figure 4.23 



VIR DIE OPVOEDER 

• RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 



331 

benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

• ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 









spl a* en 




OnW ^ > . , . 


ZZZT 


EmnsionetecnSosiale 
□nlwikkoHna ^ . 




KoQriilicive OnlwikkHlinu 




"*«*,'■. 


Figure 


4.24 



• VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 



332 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 4.25 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardiqhede 
motoriese beplanninq 

Figure 4.26 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



333 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

1. Frommel van papier 

2. Skerknipaktiwiteite en inkleur 

3. Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

4. Kleispel / veters bind 

5. MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

1. Oorvertel van stories / eie ondervindings 

2. Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

3. Bespreking van wereldgebeure 

4. Liedjies en rympies 

5. Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



posiLiewe selfbeeldontwikkelinq 
hantennq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 4.27 




Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 



334 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 
steeds as mens aanvaar. 
Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 



• 



• 



• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jy kreatiwiteit 



s, 



kritiese denke 
Figure 4.28 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 



• 



Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 



• Trek hande af op papier en knip dit uit 



Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 
Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 



Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 



335 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

1. Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

2. Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

3. Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

4. Legkaarte 

5. Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 



336 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 

• Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 

• Speel rigtingspeletjies. 

Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

• SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 



Figure 4.29 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 



337 



• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



• Telaktiwiteite 



• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



■*■ persoonlike ontwikkelinq 

-»• emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 

Figure 4.30 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 

• EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



continued on next page 



338 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATR0NE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

1. prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



1. 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

2. prente en woorde bymekaar pas; 

3. illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

1. beginkonsonante en kort vokale herken; 

2. sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

3. sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

4. begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewys as die leerders:4.1 eksperimenteer 
met skryf:tekeninge skep en gebruik om 'n boodskap 
oor te dra en as 'n vertrekpunt om te skryf; 



339 



LEWENSVAARDIGHEDE(LU 2)S0SIALE ON- 
TWIKKELINGDie leerder kan begrip van en 'n 
verbintenis tot grondwetlike regte en verantwoorde- 
likhede toon, asook begrip van diverse kulture en 
godsdienste.(LU 3)PERSOONLIKE ONTWIKKE- 
LINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede 
aanwend om persoonlike potensiaal te verwesenlik 
en te verbeter ten einde effektief te reageer op die 
uitdagings in hulle wereld. 



Dit word bewys as die leerders:5.2 taal gebruik om 
te dink en te redeneer: 

1. ooreenkomste en verskille identifiseer en 
beskryf; 

2. dinge wat saam hoort bymekaar pas en dinge 
wat verskillend is, vergelyk; 

3. dinge klassifiseer (soos Sit alle speelgoed in 
houer, boeke op rak, kryt in blik); 

4. dele van 'n geheel identifiseer. 

5.3 taal gebruik om te ondersoek: 

1. vrae vra en verduidelikings soek (bv. hoekom, 
wat, wie, hoe, waar, wanneer). 

2. verduidelikings gee en oplossings aanbied; 

3. woordraaisels oplos en voltooi. 

Dit word bewys as die leerders:1.2 beskryf watter 
stappe geneem kan word om persoonlike higiene te 
verseker;1.4 veiligheid tuis en by die skool verduide- 
lik.Dit word bewys as die leerders:3.1 sy eie naam 
en adres se. 



Table 4.14 



340 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



^A, . . VAV° •'A7A...VAV ... AVA 




SKOOL 
LEERDER 



My vordennq in Graad R 
DATUM 



AVAV. . . . A7A7A •.-. Av3lV 




EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwitette 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




Kan 


liggaamsdele 


benoem 




Ken 


nog 


nie al die 


liqqaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik 
heid vir my besittings 
en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 



LUISTER 




Luister met 
oandaq 
Kqn vir n kort 
ruklcie luister 
Host- noq leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




N 



eem qraac 



Hun 



i deel 



BUITESPEL 




Speel graaq buite 
Speel nie qraaq 
DUJte rue 
Speel qlad nie 
buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



jiweng orn 
te neem 
Neem nie deel nie 



Figure 4.31 



Instruksie: 

Kind moet luister en daarna instruksie uitvoer. 



341 



• Trek 'n streep deur die derde en sesde man. 

• Trek 'n streep deur die tweede en vierde fiets. 

• Trek 'n streep deur die derde en vierde motor. 

• Trek 'n streep deur die eerste, derde en vyfde seuntjie. 

• Trek 'n streep deur die tweede, derde en laaste bus. 

Aktiwiteit: 

1. Leerders staan in 'n ry. 

2. Elkeen se sy/haar posisie hardop, bv. eerste, tweede, derde, ens. 

3. Gee instruksies, bv. 3de leerder sit, 5de leerder kniel, ens. 

Ouditiewe Geheue 




pcoazing 




Figure 4.32 



Geletterdheid LU : 1.1 



Table 4.15 



342 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Volgorde van gebeure 
• Knip uit en plak die prentjie in die regte volgorde. Vertel die storie. 




Figure 4.33 



Geletterdheid LU : 1.3 



Table 4.16 

Auditiewe Diskriminasie 
• Se die woord en trek 'n sirkel om die klank wat jy in die middel hoor. 



343 



a e o 




a e o 




a e o 



^ 




c f/Hvy v-._ 



<^ 



a e o 



a e o 



a e o 






a e o 



a e o 



a e o 



cm 




\LU 




Figure 4.34 



Geletterdheid LU : 1.4 



Table 4.17 

Logiese Denke en Redenasie 
• Trek 'n streep deur die prentjie wat nie pas nie en s& hoekom dit nie pas nie. 



344 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 




Figure 4.35 



Geletterdheid LU : 5.2 



Table 4.18 

Visuele Geheue 
• Trek 'n rooi streep deur die prentjie wat jy op die vorige bladsy gesien het. 



345 












Figure 4.36 



346 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Geletterdheid LU : 3.1 



Table 4.19 

Ouditiewe Diskriminsie 
• Se die woord en skryf die klank wat jy in die middel hoor. 




p_n 




b k 




h n 




r k 




k t 




s n 




n s 




n t 




b I 



Figure 4.37 



Geletterdheid LU : 1.4 



347 
Table 4.20 



Visuele Diskriminasie 
Reeks Geheue 

• Kleur die prentjie in die blokkie in, asook die ander prentjie wat dieselfde lyk. 



348 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 




Figure 4.38 



349 



Geletterdheid LU : 5.2 



Table 4.21 



Visuele Diskriminsie 
Midlynkruising 



• Verbind die prentjies wat dieselfde lyk. 

• Trek die lyn van links na regs. 












Figure 4.39 



Geletterdheid LU : 5.2 



350 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Table 4.22 



PIESANGKOEKIES (24 KINDERS) 



Voorbereidinc] deur opvoeder 



Bestanddele: 

2 qroot ryp piesangs 

60q margarien 

60q bruismeel 

60q suiker 

I eier 

120ml melk 

2. Sny piesang in 12 gelyke 
stukkies. 

3. Sny margarien in 2i gelyke 
blokkies. 

i. Klits melk en eier saam. 

5. Plaas mengbakkies. plastiese 
vurke en teelepels, houtlepels 
en bestanddele op tafeL 

6. Spuit bakplaat met. "Spray & 
Cook". 

7. Verduidelik resep op plakkaat. 

8. Voorverhit die oond tot 

350 "F. 




koeki< 



"-\ 



menc 



> 



J 



bak 




Figure 4.40 



Metode: 

1. Elke leerder neem 'n stukkie piesang en maak dit fyn in mengbakkie. 

2. Elke leerder neem 1 t (blokkie) margarien, 1 t eier-en-melkmengsel, 2 t suiker en 2 t bruismeel. 

3. Meng al die bestanddele saam tot 'n stywe deeg met die houtlepel. 

4. Elke leerder skep sy/haar mengsel in pannetjie en sit sy/haar naam by. 

5. Bak teen 350 Qo F vir 10 - 15 minute. 

Leerkonsep: 

Wetenskap: Bespreek die uitwerking van hitte op die mengsel, naamlik hoe die tekstuur van die taai 
deeg na 'n ligte koekie verander. 



4.3 Gr. R Module 4 Gesyferdheid - 07 3 



GESYFERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 
Module 2 



3 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32554/l.l/>. 



351 



SYFERFORMASIE 
OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 




«tjpFR5!BJiS'U 



• 



y ww.W i>'^v4aNM A GTERG ROH DtNLIQTWG 



VCOKVEHEISTE S VIR CHNK EH LEER 

mMBflCOI^PIIMHeVWQWfWWELWa 



STIWMLER»WGSAKTIW|TEITEyiH pWW EH LEER 



*<■' ... . 






Ua rlt7BHdni^M)MI nl*>»' Mgt^MfflM MM»>«"W*W M 




Figure 4.41 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 



• 



• 



algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 

spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 



Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 



352 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 









spl a* en 




°" W *. • ' ' ' 


ZZZT 


EmnsionetecnSosiale 

OnMkhotlnth a . 




KoQriilicive OnlwikkHlinn 




"*«*,'■. 


Figure 


4.42 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 



353 

STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 4.43 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardiqhede 
motoriese beplanninq 

Figure 4.44 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



354 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



posiLiewe selfbeeldontwikkelinq 
hantennq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 4.45 




Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 



355 

aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 
steeds as mens aanvaar. 
Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 



• 



• 



• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jy kreatiwiteit 



s, 



kritiese denke 
Figure 4.46 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 



• 



Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 



• Trek hande af op papier en knip dit uit 



Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 
Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 



Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 



356 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 



357 



• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 

• Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 

• Speel rigtingspeletjies. 

Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 



Figure 4.47 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 



358 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 



• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



■*■ persoonlike ontwikkelinq 

-»• emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 

Figure 4.48 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



continued on next page 



359 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewys as die leerders:4.1 eksperimenteer 
met skryf:tekeninge skep en gebruik om 'n boodskap 
oor te dra en as 'n vertrekpunt om te skryf; 



360 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



LEWENSVAARDIGHEDE(LU 2)SOSIALE ON- 
TWIKKELINGDie leerder kan begrip van en 'n 
verbintenis tot grondwetlike regte en verantwoorde- 
likhede toon, asook begrip van diverse kulture en 
godsdienste.(LU 3)PERSOONLIKE ONTWIKKE- 
LINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede 
aanwend om persoonlike potensiaal te verwesenlik 
en te verbeter ten einde effektief te reageer op die 
uitdagings in hulle wereld. 



Dit word bewys as die leerders:5.2 taal gebruik om 
te dink en te redeneer: 

• ooreenkomste en verskille identifiseer en 
beskryf; 

• dinge wat saam hoort bymekaar pas en dinge 
wat verskillend is, vergelyk; 

• dinge klassifiseer (soos Sit alle speelgoed in 
houer, boeke op rak, kryt in blik); 

• dele van 'n geheel identifiseer. 

5.3 taal gebruik om te ondersoek: 

• vrae vra en verduidelikings soek (bv. hoekom, 
wat, wie, hoe, waar, wanneer). 

• verduidelikings gee en oplossings aanbied; 

• woordraaisels oplos en voltooi. 

Dit word bewys as die leerders:1.2 beskryf watter 
stappe geneem kan word om persoonlike higiene te 
verseker;1.4 veiligheid tuis en by die skool verduide- 
lik.Dit word bewys as die leerders:3.1 sy eie naam 
en adres se. 



Table 4.23 



361 



AVA. . . 7AV "AVA...VAV ... AVA 




SKOOL 
LEERDER 



My vordennq in Graad R 
DATUM 



AVAV. . . . A7A7A •.-. Av3lV 




EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net met een 
maatjie 



LUISTER 




Luister met 
oandaq 
Kan vir n kort 
rukkie luister 
Host- noq leer 
om te luister 



DEELNAME 



PRAAT 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwitette 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Kan 


liggaamsdele 


benoem 




Ken 


nog 


nie al die 


liqqaamsdele nie 




N 



eem qraac 



Hun 



i deel 



jiwerig om ( 
te neem 
Neem nie deel nie 



VERANTWOORDELIKHEID 



BUITESPEL 




Meem verantwoordelik- 
heid vir mu besrttings 
en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Speel graaq buite 
Speel nie qraaq 
buJte me 
Speel qlad nie 
buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 4.49 



Nommering 
• Voltooi: 



362 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 




2, L 6, 8, 

i, , o, , o, , /, , i 

2, 5, 8, 



Wat kom na? 


Wat kom tussen? 


6. 7 


7, 8. 9 


2. ._. 


3 5 


5, ___ 


1 3 


7. ___ 


6 g 


3, .__ 


2 L 


5. ___ 


5 7 



Figure 4.50 



Gesyferdheid LU : 1.3 



Table 4.24 

Getalbegrip 
• Trek soveel vorms dood as wat die syfer in die blokkie aandui. Hoeveel bly oor? 



363 



l loooooooooo 



oooooooooo 



AAAAAAAAAA 



8 



irtrtrtrtrtr&irtrk 



7|QDDDnnnnnni 



nnnannnnnn 




Figure 4.51 



Aktiwiteit : Laat die kinders gereeld afteloefeninge doen met tellers of om ritmies te klap. 



Gesyferdheid LU : 1.4 



Table 4.25 

Sortering 
• Trek 'n sirkel om die pare. Tel die pare en skryf die antwoord in die blokkie onder. 



364 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 




Figure 4.52 



Aktiwiteit : Dit is baie belangrik dat kinders die begrip van "2 skoene is een paar" prakties ontdek. Laat 
al die kinders hulle skoene uittrek en in die middel van die klas sit. Maak deurmekaar. Laat elkeen sy eie 



365 



paar skoene soek. 



Gesyferdheid LU : 3.2 



Table 4.26 



Getalbegrip 
• Trek een meer en skryf die getal. 



••••o 



















Figure 4.53 



Nommering 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 4.27 



366 

• Voltooi: 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 




__, 2, L, , 6, , Z, 

. o, , 0, , /, , i 

, , o, , , O, , , i 

2, _ __, 5, __, E, 

/ h> ___ t 7 f ___ t ___ 



Wat kom na? 


Wat kom tussen? 


6, 7 


7. 8, 9 


2. ___ 


3 5 


5, ___ 


1 3 


7, ___ 


6 S 


3, ___ 


2 L 


8. ___ 


5 7 



Figure 4.54 



Analise en Sintese 
Midlynkruising 



Gesyferdheid LU : 1.3 



Table 4.28 



• Watter prentjie sal jy kry as jy die twee prentjies in die blokkie saamvoeg? Trek 'n streep van links na 
regs. 



367 



+ o = 


A+A= 




+A = 


+ = 


+ A = 




o 







Figure 4.55 



Gesyferdheid LU : 1 



Table 4.29 



Voorgrond/Agtergrond Getalbegrip 
Klassifikasie 



Tel hoeveel van elke soort voertuig daar is en skryf die getal in die blokkie. 



368 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 




5^3 






— \PJ^ 




£& 








^~(o)-(oy(oV 







Figure 4.56 



Gesyferdheid LU : 5.2 



Table 4.30 



4.4 Gr. R Module 4 Gesyferdheid - 08 4 

GESYFERDHEID 

'n Leerprogram vir Graad R 

4 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32555/l.l/>. 



369 



Module 2 

SYFERFORMASIE 
OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 



LEER*nF«S r^ / ~-~7 I5U 'US 5J55SJI »W MR S4TUMIH 

I r.C Lf.TTERWEI Q 

V»W#W« iWIMantqiwG SaHCnn -MJkrniOrttwiif'iS 

J i.LWFN5yAAnn'&HE.3E 'Mlt'«W«M!!«mrM 



yOORVEREISTES VIR DHK EN LEER 

.:■. i 'in-; .-r. ■.:. 



.i.i J ■ >i-' 

STWULER'NGSAKTtWITEITE VIR PIWK EH IEEE 



<:■■ 



Ort^fcrfM, 



■apn»toiw(V*-kji»^ 






11* •'lt7iifii!lnin3rc<llHI -.»«»»' K4(^M<n||IIIMH>«iWi4<M'«l 




Figure 4.57 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 



• 



• 



algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 

spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 



370 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders me. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 











SpnM* an 






onw*^ # . 




Sen writs - Melon Ke 


■■ ". r .iv,' .:- -. : i' 


Sosiale 


**— OnwUl-. 




°«-»*,'-. 




Figure 


4.58 





1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 



371 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 



Sensories- 

motoriese 

ontwikkeling 

Fisiese en 
sosiale faktore 



Figure 4.59 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat horn strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanning 

Figure 4.60 



Die kind se motoriese ontwikkeling help horn om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 



372 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



Klim-en-klouteraktiwiteite 

Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 



• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Oorvertel van stories / eie ondervindings 

• Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

• Bespreking van wereldgebeure 

• Liedjies en rympies 

• Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 

Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwikkeling 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 4.61 



Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 




373 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

• Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 
steeds as mens aanvaar. 

• Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 

• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 



jj kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 4.62 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 

• Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 

• Trek hande af op papier en knip dit uit 

• Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 

• Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 



374 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

• Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

• Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

• Legkaarte 

• Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 

Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



375 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son. Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fluister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fluistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet s6 wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



• 



Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 
Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 
Speel rigtingspeletjies. 



Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 

• Geletterdheid 



voorbereidende lees Iklankprogram) 
)» voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
progressie van bo na onder 
progressie van links na reqs 

Figure 4.63 




Voorbeelde van aktiwiteite: 



376 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

• Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

• Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

• Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

• Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

• Wiskunde 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-*■ persoonlike ontwikkelinq 

-► emosionele en sosiale ontwikkelinq 

-► fisiese ontwikkeling 



Figure 4.64 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 

1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 

'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



MODULERAAMWERK 



continued on next page 



377 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewys as die leerders:4.1 eksperimenteer 
met skryf:tekeninge skep en gebruik om 'n boodskap 



378 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



LEWENSVAARDIGHEDE(LU 2)S0SIALE ON- 
TWIKKELINGDie leerder kan begrip van en 'n 
verbintenis tot grondwetlike regte en verantwoorde- 
likhede toon, asook begrip van diverse kulture en 
godsdienste.(LU 3)PERSOONLIKE ONTWIKKE- 
LINGDie leerder kan verworwe lewensvaardighede 
aanwend om persoonlike potensiaal te verwesenlik 
en te verbeter ten einde effektief te reageer op die 
uitdagings in hulle wereld. 



Dit word bewys as die leerders:5.2 taal gebruik om 
te dink en te redeneer: 

• ooreenkomste en verskille identifiseer en 
beskryf; 

• dinge wat saam hoort bymekaar pas en dinge 
wat verskillend is, vergelyk; 

• dinge klassifiseer (soos Sit alle speelgoed in 
houer, boeke op rak, kryt in blik); 

• dele van 'n geheel identifiseer. 

5.3 taal gebruik om te ondersoek: 

• vrae vra en verduidelikings soek (bv. hoekom, 
wat, wie, hoe, waar, wanneer). 

• verduidelikings gee en oplossings aanbied; 

• woordraaisels oplos en voltooi. 

Dit word bewys as die leerders:1.2 beskryf watter 
stappe geneem kan word om persoonlike higiene te 
verseker;1.4 veiligheid tuis en by die skool verduide- 
lik.Dit word bewys as die leerders:3.1 sy eie naam 
en adres se. 



Table 4.31 



379 



AVA. . . 7AV "AVA...VAV ... AVA 




SKOOL 
LEERDER 



My vordennq in Graad R 
DATUM 



AVAV. . . . A7A7A •.-. Av3lV 




EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net met een 
maatjie 



LUISTER 




Luister met 
oandaq 
Kan vir n kort 
rukkie luister 
Host- noq leer 
om te luister 



DEELNAME 



PRAAT 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwitette 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Kan 


liggaamsdele 


benoem 




Ken 


nog 


nie al die 


liqqaamsdele nie 




N 



eem qraac 



Hun 



i deel 



jiwerig om ( 
te neem 
Neem nie deel nie 



VERANTWOORDELIKHEID 



BUITESPEL 




Meem verantwoordelik- 
heid vir mu besrttings 
en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Speel graaq buite 
Speel nie qraaq 
buJte me 
Speel qlad nie 
buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 4.65 



Analise en Sintese 
Motoriese Beplanning 



380 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



• Teken dieselfde prentjies stap-vir-stap onderaan. 




Figure 4.66 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Table 4.32 



Vormkonstantheid 
Midlynkruising 



Verbind die twee houers wat dieselfde is. Trek die lyn van links na regs. 



381 





^^X 





Figure 4.67 



Gesyferdheid LU : 1.4 



Table 4.33 



Ruimtelike verhoudings 
Analise en Sintese 



Teken dieselfde patroon in die blokkie langsaan. 



382 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Linkerhand 






Reqterhand 




• 


• • 


• 


• 


• • 


• 


• 


• • 


• 



• • • 



• • • 



• • • • 



• • • 



• 9 9 * 



Figure 4.68 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Ruimtelike verhoudings 
Analise en Sintese 



Table 4.34 



Teken dieselfde patroon in die blokkie langsaan. 



383 



Regie rhand 



Linkerhand 




• 














9 




















• 


4 




• 










Figure 4.69 



Gesyferdheid LU : 2.1 



Oorsake en Gevolg 
Logiese Redenasie 



Table 4.35 



Verbind die natuurlike bron met sy produk. 



384 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 














Figure 4.70 



Bespreking: Watter ander produkte kry ons nog van die prente links - bring voorbeelde of prente. Maak 
gebruik van produkte, bv. eiers, botter vir 'n bak-en-brou aktiwiteit. 



Gesyferdheid LU : 5.2 



Table 4.36 



Fyn koordinasie 

Getalbegrip 

Posisie in die Ruimte 



Teken in elke ry die aantal sirkels. 



385 



2 


1 


2 


3 


4 


2 


2 


2 


3 



Figure 4.71 



Aktiwiteit: Kleur die boonste ry se sirkels blou, die middelste geel en die onderste groen. 
Vrae: Hoeveel sirkels is daar van elke kleur? 



Gesyferdheid LU : 1.2 



Table 4.37 



4.5 Gr. R Module 4 Lewensvaardighede - 05 5 

LEWENSVAARDIGHEDE 
'n Leerprogram vir Graad R 
Module 3 
LOGIESE DENKE EN REDENASIE 

5 This content is available online at <http://cnx.Org/content/m32563/l.l/>. 



386 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



OPVOEDERS AFDELING 

Memorandum 



LEERAHFAS 

1 

1. GELETTEHDHEID 

Vwia ■■:»'« l>.'(<JV4 4N4 

SauWiionnonn onr«**»*rg 

Mm i -■*■■• i 

yOOHVEREISTES V1R PINK EN LEER 




agterchon ptnliqt wg 
- EEmmqmmm *-: 

«d Fa*tc *l 5<**# F(M0t 



'i.. j- F*f! -■ 



8TIMULE RINGS** Tt WITEITE VIR QiNK EN LEE« 

SFE*HEKET0gr«aiMWlEtW*M*3 



J* 



■■WOtnwOA-AArt^ 



Tr -*-^' 



da 'Ufnni»]i-F3M-1IMI nt-w^f SojH>MfflOt Q m inywrtK ***i 




Figure 4.72 



VIR DIE OPVOEDER 

1. RIGLYNE VIR DIE GEBRUIK VAN DIE PROGRAM 

Hierdie program se aktiwiteite is ontwerp in ooreenstemming met die vereistes van uitkomsgebaseerde on- 
derwys. Dit voorsien dus aan leerders geleenthede om hulle voile potensiaal te ontwikkel sodat hulle aktiewe, 
verantwoordelike, vervulde burgers kan word in 'n demokratiese, nie-rassistiese en gelyke gemeenskap. Graad 
R vorm die brug tussen die leerder se voorskoolse ervarings en die formele skoolstelsel. Graad R-opvoeders 
benut leeruitkomste en die gepaardgaande assesseringstandaarde om in hulle leerders se besondere behoeftes 
te voorsien. Aan die hand daarvan beplan hulle dan leergeleenthede en -aktiwiteite waardeur die leerders 
hierdie uitkomste bereik. 

Die aktiwiteite in hierdie program is 

• algemene aktiwiteite wat gerig is op die stimulasie van die basiese komponente van ontwikkeling; 
dit is die voorvereistes vir dink en leer; 



• spesifieke aktiwiteite wat toegepas word op die onderskeie leerareas (Geletterdheid, Wiskunde, 
Lewensvaardighede) . 

Die program is verdeel in vyf modules. Die tempo waarteen die leerders die eerste vier modules voltooi, 
word deur die opvoeder bepaal. Die vyfde module is 'n verrykingsmodule wat na goeddunke deur die opvoeder 
benut kan word, maar is nie geskik vir alle leerders nie. Elke module sluit alle areas van ontwikkeling in en 
toon 'n toenemende moeilikheidsgraad (dus, van maklik na moeilik). 



387 

Op elke werkblad word die leerarea in die blokkie linksbo aangedui, terwyl die voorvereistes vir dink en 
leer in die regterkantse blokkie aangedui word. Onderaan die werksblad is spesifieke vrae vir oorbrugging en 
assessering. 

1. ASSESSERING 

Die assesseringstandaarde wat betrekking het op die leerinhoud van elke module, word saam met die betrokke 
leeruitkomste in die moduleraamwerk van elke module aangedui, asook aan die begin van elke leereenheid. 
Sodoende kan nie net die opvoeder nie, maar ook die leerder en sy / haar ouerskennis neem volgens wat- 
ter standaarde die leerder deurlopend geassesseer word. Elke aktiwiteit en opdrag in 'n leereenheid kan 
geassesseer word. Die gemiddelde punt van die aktiwiteite wat betrekking het op elke leeruitkomste, word 
dan aangedui in die assesseringsruit wat die leerder se bekwaamheidsprofiel aandui aan die einde van elke 
leereenheid. 

Assessering word volgens 'n 4-puntskaal gedoen, naamlik 

1: voldoen nie aan die vereistes nie; 

2: voldoen gedeeltelik aan die vereistes; 

3: voldoen aan die vereistes; 

4: oorskry die vereistes. 

Bo-aan elke werkblad is 'n assesseringsblokkie wat die leerarea aandui, asook die leeruitkomste (sien 
voorbeeld bo-aan die volgende bladsy). Dit beteken dat die aktiwiteit na aanleiding van die betrokke 
leeruitkoms geassesseer moet word. Die opvoeder assesseer die leerder se respons en merk dit op die 4- 
puntskaal af. 

Voorbeeld 

Gesyferdheid: LU 1 

Aan die einde van elke module is 'n assesseringsblad waarop 'n assesseringsruit vir elk van die 3 
leerareas verskyn, naamlik Geletterdheid, Wiskunde en Lewensvaardighede. Die opvoeder neem die resultate 
in die voorafgaande assesseringsblokkies in ag en poog dus om die leerder se gemiddelde prestasie oor die 
langer tydperk aan te dui op die assesseringsruit. Op hierdie wyse word verseker dat die opvoeder se 
assessering verantwoordbaar is. 



■ ' '^^' 




■ -..0* n^ , ■ 






Si»ai* en 




„M*V°« t . . ' 


Senwriis - Melon Ke 


«;•„»<, ■ • 


«..»... „„«„;,•■. 




"*««,'■. 


Figure 


4.73 



1. VOORVEREISTES VIR DINK EN LEER 

BASIESE KOMPONENTE VAN 

ONTWIKKELING EN ALGEMENE 
AKTIWITEITE WAT ONTWIKKELING 
STIMULEER 



388 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

Integrasie vind plaas eers wanneer bogenoemde basiese komponente van ontwikkeling gei'ntegreerd saamw- 
erk. 

Die handpalm vorm die basis vir die hand. Die skets 
daarvan hierbo Is 'n voorstelling van die basiese 
komponente van ontwikkeling. Dit is belangrik, aangesien 
dit inligting verskaf oor die leerder se ontwikkeling. 




Figure 4.74 



Sensories-motoriese ontwikkeling: 

Het die leerder sy motoriese mylpale op die verwagte 
ouderdom bereik? 

Is daar enige ontwikkelingsagterstande? 
Fisiese en sosiale faktore 

Het die leerder enige fisiese gebreke wat hom strem, byvoorbeeld doofheid? 

Het die leerder enige sosiale ontwikkelingsagterstande, byvoorbeeld deprivasie of verskille ten opsigte van 
agtergrond? 



• MOTORIESE ONTWIKKELING 



groot motoriese vaardighede 
► fun motoriese vaardighede 
motoriese beplanning 

Figure 4.75 



Die kind se motoriese ontwikkeling help hom om 'n gesonde en gebalanseerde leefwyse te handhaaf. 'n 
Agterstand in motoriese ontwikkeling kan lei tot moegheid, wat verder mag aanleiding gee tot rusteloosheid, 
afleibaarheid, swak konsentrasie en koordinasie-probleme. Sy houding op die mat of by sy lessenaar mag ook 
swak wees. 

• GROOT MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van groot spiere in die liggaam) 
Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klim-en-klouteraktiwiteite 



389 

• Springaktiwiteite (balspele en touspring) 

• Balanseeraktiwiteite (huppel, eenbeenstaan, eenbeentjiespring, loop op 'n lyn) 

• FYN MOTORIESE VAARDIGHEDE (samewerking van die klein spiere in die liggaam) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Frommel van papier 

• Skerknipaktiwiteite en inkleur 

• Inryg van krale / wasgoedpennetjies vasknyp 

• Kleispel / veters bind 

• MOTORIESE BEPLANNING (dit is die sistematiese uitvoering van nie-gewoontevormende ver- 
bale opdragte of take) . 

Swak motoriese beplanning kan swak werkspoed en lompheid tot gevolg he en kan daartoe lei dat die leerder 
langer neem om nuwe vaardighede aan te leer. 

• SPRAAK- EN TAALONTWIKKELING 

Verbale taalontwikkeling begin op 'n vroee ouderdom, voor lees en skryf. Die jong kind dink in taal en druk 
sy gedagtes in taal uit. Dit is belangrik in sosiale verhoudings, sowel as in akademiese prestasies en maak 
ook deel uit van kognitiewe ontwikkeling. 
Voorbeelde van aktiwiteite: 



Oorvertel van stories / eie ondervindings 

Ontwikkeling van 'n woordeskat met behulp van uitstappies, gevolg deur toepaslike klasbesprekings 

Bespreking van wereldgebeure 



• Liedjies en rympies 



• 



Die korrekte gebruik van verbale vermoe in verskillende situasies, bv. om 'n telefoon korrek te beant- 
woord of 'n boodskap noukeurig oor te dra. 



Graad R-leerders moet effektief kan kommunikeer deur taal, kuns, beweging, musiek en dramatisering van 
fantasie-ervarings. 

• EMOSIONELE EN SOSIALE ONTWIKKELING 



positiewe selfbeeldontwikkeling 
hanterinq van emosies 
empatie met ander 
toepaslike sosiale interaksie 

Figure 4.76 




Graad R-leerders moet 'n duidelike gedragskode aangeleer word en het geleenthede nodig om suiwer waardes 
en houdings en 'n sterk morele kode te ontwikkel om verhoudings in die gesin, familie en gemeenskap te 
bevorder. Hulle het 'n verskeidenheid sosiale ervarings en geleenthede nodig om te leer om effektief in groepe 
saam te werk. 

Leerders wat emosioneel en sosiaal nog onryp is, vind dit moeilik om in die klassituasie aan te pas en 
aktief deel te neem. Hulle sukkel om hulle emosies te hanteer, is dikwels bakleierig, onwillig om nuwe dinge 
aan te pak en in groepe te werk, en onttrek soms. Om selfvertroue te ontwikkel en effektief te kan leer, het 
hulle 'n veilige, leerdergesentreerde en stimulerende omgewing nodig waar hulle uitgedaag word om te leer. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



390 CHAPTER 4. KWARTAAL 4 

• Wees 'n voorbeeld vir die kind deur te wys dat jy ander se gevoelens, geloof en kultuur respekteer. 

• Beklemtoon die kind se positiewe eienskappe en help horn om agressie en negatiewe gevoelens te verwerk 
en selfvertroue te ontwikkel. 

Dus: laat die kind besef dat, hoewel jy sy verkeerde optrede / gedrag nie aanvaar nie, jy horn nog 
steeds as mens aanvaar. 
Moedig groepspel en deelname daaraan aan. 



• 



• 



• KOGNITIEWE ONTWIKKELING - probleemoplossingsvaardighede 

jf kreatiwiteit 

™ kritiese denke 

Figure 4.77 



(Kognitiewe vaardighede is denkvaardighede wat 'n mens help om doeltreffend te leer). 

Probleemoplossingsvaardighede 

Lei die kind om probleme te identifiseer en 'n oplossing daarvoor te vind deur kreatiewe en kritiese denke. 
Graad R-opvoeders bied uitdagings aan hulle leerders om hulle te motiveer om hulle voile potensiaal te bereik 
sodat hulle in kritiese en kreatiewe denkers en probleemoplossers kan ontwikkel. 

• PERSEPTUELE ONTWIKKELING (persepsie is die akkurate waarneming, organisasie en inter- 
pretasie van inligting wat vanaf die sintuie na die brein gestuur word) . 

Die stimulasie van visuele en ouditiewe perseptuele vaardighede is belangrik by die voorskoolse kind omdat 
hierdie vaardighede voorvereistes is vir effektiewe leer. 

• VISUELE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting wat 
vanaf die oe na die brein gestuur word) 

• Liggaamsbeeld (die bewustheid en die ervaring wat 'n mens van sy eie liggaam het) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Instruksies, bv. raak met jou hand aan jou knie, ens. 



• 



Identifiseer liggaamsdele aan 'n pop 



• Trek hande af op papier en knip dit uit 



• 



Legkaarte van liggaam (kinders kan self een maak deur 'n prent uit te knip) 
Visuele diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille waar te neem) 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Ou tydskrif - kind moet bv. al die s'e en r'e omkring 

• Bingo / Lotto speletjies (soek sy maat) 

• Visuele geheue (die vermoe om stimuli, deur die oe waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Plaas ongeveer 6 voorwerpe op 'n skinkbord - kind kyk ongeveer 3 sekondes - bedek - kind moet 
opnoem wat hy gesien het / neem 1 voorwerp weg - kind moet se wat verwyder is 



391 

• Flits prent - kind moet vertel wat hy gesien het 

• Audibloks - visuele kaarte 

• Visuele vormkonstantheid (die vermoe om die konstantheid van vorms waar te neem, ongeag hul 
grootte, kleur, orientasie in die ruimte, ens.) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Vormspeletjies, bv. vormbord / lotto 

• Uitsoek van dieselfde vorms en benoeming daarvan 

• Assosiasie van vorms met voorwerpe, bv. [U+F04F] (horlosie); [U+F083] vuurhoutjiedosie 

• Posisie in die ruimte (die persepsie van die verhouding van 'n voorwerp tot die waarnemer) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Rigtingspeletjies, bv. wie staan voor / agter / links / regs van jou? 

• Na-pak van patrone met blokkies of pennetjies 

• Voorgrond-/agtergrondpersepsie (die vermoe om op relevante visuele inligting te fokus en dit van 
ander minder belangrike inligting te onderskei) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 



Soek spesifieke voorwerpe in 'n besige prent 

Soek spesifieke voorwerpe in die omgewing, bv. palmboom 

Omlyn voorwerpe wat mekaar oorvleuel 

Legkaarte 

Visuele sluiting (die vermoe om inligting aan te vul en te voltooi wanneer sekere gedeeltes ontbreek) 



Voorbeeld van aktiwiteite: 

• Kind moet onvoltooide tekening voltooi 

• Visuele analise en sintese (die vermoe om 'n prent of voorwerp as 'n geheel waar te neem, dit op 
te breek in dele en weer sinvol saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Legkaarte 

• Dot-to-dot (na-teken van kolpatroon) 

• Na-pak van patrone (boublokke) 

Leerders met visuele perseptuele agterstande ondervind probleme in alle aspekte van leer (bv. lees, skryf, 
Wiskunde), aangesien bogenoemde aspekte die grondslag vorm vir skolastiese vaardighede. 

• OUDITIEWE PERSEPSIE (die akkurate waarneming, organisasie en interpretasie van inligting 
wat vanaf die ore na die brein gestuur word) 

• Ouditiewe geheue (die vermoe om stimuli, deur die ore waargeneem, te kan onthou) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Gee verskillende opdragte, bv. raak met jou hand aan jou kop en spring tweekeer in die lug, ens. 

• Lees kort storie en vra vrae wat kind moet beantwoord 

• Oorvertel van stories in eie woorde 

• Pak gekleurde blokkies in volgorde n.a.v. verbale instruksies 

• Aanleer van rympies en liedjies 

• Se 'n nommer of letters en laat die kind dit herhaal 

• Ouditiewe diskriminasie (die vermoe om ooreenkomste en verskille in klanke te hoor) 



392 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klap of tik 'n ritmiese patroon en kind moet dit naboots, bv. lank-kort-kort-lank 

• Laat kind verskillende geluide identifiseer m.b.v. 'n bandopname van geluide 

• Vra kind met watter klank sy naam begin 

• Se eenvoudige woord, bv. son . Vra watter klank het hy eerste / laaste / in die middel gehoor 

• Vra kind wat hy kan sien wat bv. met 'n s-klank begin 

• Speel "telefoontjie" : kinders sit in 'n ry, die eerste een fiuister 'n woord in sy maatjie se oor; dit word 
op fiuistertoon van die een na die ander aangestuur. Die laaste een se hardop wat hy gehoor het. 

• Ouditiewe analise en sintese (die vermoe om woorde in klanke op te breek en weer saam te voeg) 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Klank 'n woord, bv. k-a-t; die kind moet se wat hy gehoor het 

• Se 'n woord, bv. son; die kind moet die woord klank. 

• Klap die woord of jou naam ritmies 

• DOMINANSIE (die voorkeur wat 'n persoon aan die gebruik van een bepaalde voet / oog / hand / 
oor gee. Dit is 'n rypwordingsproses wat op ongeveer 6-jarige ouderdom voltooi word). 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Moedig die kind aan om sy dominante hand as die leidende hand in aktiwiteite te gebruik 

• Moedig oorkruisoefeninge aan, bv. raak met regterelmboog aan linkerknie, en andersom. Doen dit 
ritmies saam met musiek. 

• Speel rigtingspeletjies. 

Leerders ruil dikwels hulle hande om omdat hulle nie die middellyn van die liggaam kan kruis nie. Probleme 
met middellynkruising lei tot gedurige herposisionering van die liggaam, wat weer konsentrasie en werkspoed 
nadelig bei'nvloed en ook tot moegheid lei. 

1. SPESIFIEKE TOEPASSING IN LEERAREAS 



• Geletterdheid 




voorbereidende lees Iklankprogram) 
^ voorbereidende skrif (skrifpatrone en letterformasie) 
proqressie van bo na onder 
proqressie van links na reqs 



Figure 4.78 



Voorbeelde van aktiwiteite: 



Dramatisering van stories / daaglikse aktiwiteite 

Vertel eenvoudige stories m.b.v. prentjies 

Kinders moet prente van storie in die korrekte volgorde pak en die storie na aanleiding daarvan vertel 

Fynkoordinasie-aktiwiteite (sien paragraaf 3.1.2) 

Wiskunde 



393 



Voorbeelde van aktiwiteite: 

• Telaktiwiteite 

• Herken, beskryf en weergee van syfers 1 tot 9 

• Vergelyking en rangskikking van getalle 

• Gebruik van terme soos meer, minder, ligter, swaarder, korter en langer 

• Probleemoplossing, bv. meer / minder / ewe veel 

• Maak 'n getal 1 meer, bv. 6 7 

• Aantel, bv. eerste kind tel tot 3; tweede kind tel verder tot 6; ens. 

• Sorteer voorwerpe volgens verskillende eienskappe (bv. al die rooies). 

• Lewensvaardigheid 



-> persoonlike ontwikkelinq 

-> emosionele en sosiale ontwikkel im 



-► fisiese ontwikkeling 



S 



Figure 4.79 



Leerders wys dat hulle dit wat hulle geleer het, in verskillende situasies in die samelewing kan toepas. 
Help met uitdagings wat die lewe bied sodat hulle 'n aktiewe en produktiewe rol in die samelewing kan speel. 
Deur die bespreking van situasies word probleemoplossingsvaardighede, logiese denke en redenering, asook 
kritiese en kreatiewe denke ontwikkel. 

Voorbeelde van aktiwiteite: 

Skep situasies waar hulle hulle voile potensiaal en vaardighede kan ontwikkel om 'n bydrae in die samelew- 
ing te maak, bv. "noodsituasies", klasbesprekings en dramatiserings 

Geleenthede vir entrepreneurskap, bv. die maak van kaartjies vir verkope. 



1. EERSTE KWARTAAL RAPPORT 



'n Voorbeeld van 'n elementere (opsionele) verslag oor die leerder se vordering in die eerste kwartaal word 
ingesluit, indien die opvoeder dit wenslik ag om aan die ouers verslag te doen. 



394 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



MODULERAAMWERK 



LEERUITKOMSTE 



ASSESSERINGSTANDAARDE 



GESYFERDHEID(LU 1)GETALLE, BEWERK- 
INGS EN VERWANTSKAPPEDie leerder kan 
getalle en hulle verwantskappe herken, beskryf en 
voorstel en kan in die oplossing van probleme met 
bekwaamheid en selfvertroue tel, skat, bereken 
en kontroleer.(LU 2)PATRONE, FUNKSIES EN 
ALGEBRADie leerder kan patrone en ver- 
wantskappe herken, beskryf en voorstel en prob- 
leme oplos deur algebrai'ese taal en vaardighede 
te gebruik.(LU 5)DATA-HANTERINGDie leerder 
kan data versamel, opsom, vertoon en krities 
ontleed om gevolgtrekkings en voorspellings te 
maak en om waarskynlikheid te interpreteer en 
te bepaal.GELETTERDHEID(LU l)LUISTERDie 
leerder kan luister om inligting te verkry en vir 
genot en kan gepas en krities op 'n wye reeks situ- 
asies reageer.(LU 2)PRAATDie leerder kan met 
vertroue effektief in die gesproke taal in 'n wye reeks 
situasies kommunikeer. (LU 3)LEES EN KYKDie 
leerder kan lees en kyk vir inligting en genot en 
krities reageer op die estetiese, kulturele en emo- 
sionele waardes in tekste.(LU4)SKRYFDie leerder 
kan verskillende soorte feitelike of verbeeldingstek- 
ste vir 'n wye verskeidenheid doeleindes skryf.(LU 
5)DINK EN REDENEERDie leerder kan taal ge- 
bruik om te dink en te redeneer en kan toegang 
verkry tot inligting, dit prosesseer en gebruik om te 
leer. 



Dit word bewys as die leerders:1.2 getalname in 
bekende kontekste se en gebruik;1.3 die getalname 
en -simbole vir 1-10 ken;1.4 versamelings voorw- 
erpe orden en vergelyk en die woorde 'meer', 'min- 
der' en 'gelyk aan' gebruik. Dit word bewys as die 
leerders: 

• Fisiese voorwerpe en tekeninge gebruik 

om eenvoudige patrone af te teken en uit te brei (bv. 
deur die gebruik van kleur en vorm).Dit word bewys 
as die leerders:5.2 fisiese voorwerpe volgens een ken- 
merk (eienskap) sorteer (bv. rooi vorms).Dit word 
bewys as die leerders: 1.1 aandagtig luister na vrae, 
instruksies en aankondigings, en gepas reageer; 1.4 
klankbewustheid ontwikkel: 

• herken dat woorde uit klanke bestaan; 

• onderskei tussen verskillende klanke, veral 
aan die begin en einde van woorde; 

• mondelinge sinne in afsonderlike woorde 
verdeel (eers eenlettergrepige woorde ge- 
bruik); 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken, soos "Wielie Wielie Walie, die 
aap sit op die balie ...". 

Dit word bewys as die leerders:2.5 vrae stel wanneer 
hy/sy nie verstaan nie of verdere inligting benodig 
en duidelik reageer op vrae wat aan hom/haar gestel 
word;2.8 eie stories vertel en ander se stories in eie 
woorde oorvertel.Dit word bewys as die leerders:3.1 
visuele leidrade gebruik om betekenis teskep: 

• prente en foto's noukeurig bekyk en onder- 
soek om algemene voorwerpe en ervaringe te 
herken; 



• 'n prent of figuur in die agtergrond identi- 
fiseer; 

• prente en woorde bymekaar pas; 

• illustrasies gebruik om eenvoudige onder- 
skrifte in storieboeke te verstaan; 

3.5 begin om klankbewustheid te ontwikkel: 

• beginkonsonante en kort vokale herken; 

• sommige alfabetletters, soos die letter 
waarmee sy/haar naam begin, herken en 
benoem; 

• sommige rymwoorde in algemene rympies en 
liedjies herken; 

• begin om alfabetletters in verskeie kontekste 
te herken en benoem (veral letters uit bekende 
handelsname en tydskrif- en koerantname) . 

Dit word bewvs as die leerders:4 1 eksnerimenteer 



Table 4.38 



395 



ZVA. . . V AV° "AVA...VAV ... AVA "' VAV... d7A" 




SKOOL 
LEERDER 



My 



vordennc 



in Graad R 
DATUM : 



. AVA7, 



AVA7A 



EMOSIONELE & SOSIALE AANPASING 




Het goed aangepas 
Leer nog om aan te pas 
Speel groog in groepe 
Speel net. met een 
maatjie 



DEELNAME 




Neem aktief deel aan 
klasaktiwiteite 
Gee meestal goeie 
samewerking 
Neem nie aktief deel 
aan klasaktiwiteite nie 



LIGGAAMSBEWUSTHEID 




"33° 

benoem 



Ken nog nie al die 
liggaamsdele nie 



VERANTWOORDELIKHEID 




Neem verantwoordelik- 



heid 



■my 



besitti 



ngs 



en kom my pligte na 
Leer nog om 
verantwoordelik te wees 




Kan vir n kort 
rukkie luistor 
rloet nog leer 
om te luister 



PRAAT 




Kan korrek en 
duidelik praat 
Woordeskat moet 
nog uitbrei 
Sukkel met sekere 
klanke 



SKEPPENDE AKTIWITEITE 




Neem graag dee! 

Huiweng orn deel 

te neem 

Neem nie deel nie 



BUITESPEL 




Speel Qraaq buite 
_ Speel nie qraaq 

DUJte rue 
... Speel glad nie 

buite nie 



SKOOLHOOF 



OPVOEDER 



Figure 4.80 



396 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 



Ouditiewe Diskriminasie 

Lewensvaardigheid 

Klassifikasie 

• Fine coordinationLetter FormationTrek 'n groen sirkel om die voertuie wat met 'n b begin, 'n geel 
sirkel om die wat met 'n t begin en 'n rooi kruis deur al die voertuie wat ons in nood help. 




Figure 4.81 



397 

Bespreking: Noem die vyf voertuie wat cms in noodsituasies help en se wat hulle doen om ons te help. 
Hoe ken ons hulle tussen ander voertuie uit? 



Lewensvaardigheid LO : 2.3 



Table 4.39 



Kritiese en Kreatiewe Denke 

Padveiligheid 

Vrae: 



1. Watter voertuig is aan die verkeersman se linkerkant? 

2. Watter voertuig is aan die verkeersman se regterkant? 

3. Watter voertuig staan agter die verkeersman? 

4. Watter voertuig staan voor die verkeersman? 

5. Wat noem jy iemand wat langs die pad stap? 

6. Aan watter kant van die pad moet jy stap? 

7. Op watter plek kan jy die pad kruis? 

8. Sien jy iets in die prentjie wat baie gevaarlik is? Bespreek dit. 

9. Met watter soort vervoer kom jy soggens skool toe? 

10. Van watter soort vervoer word daar gebruik gemaak om goedere te vervoer? 

11. Hoekom is vervoer belangrik vir ons land? 

Bespreking: Padveiligheid is baie belangrik en moet deeglik bespreek en prakties geoefen word, bv. 
om oor 'n pad te stap. 



hoe 



Lewensvaardigheid LO : 1.4 



Table 4.40 



398 



CHAPTER 4. KWARTAAL 4 




Figure 4.82 



ATTRIBUTIONS 399 

Attributions 

Collection: Graad R 'n Leerprogram 

Edited by: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.Org/content/collll34/l.l/ 

License: http://creativecommons.Org/licenses/by/3.0/ 

Module: "Gr R Module 1 Geletterdheid" 

Used here as: "Gr. R Module 1 Geletterdheid - 01" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32534/l-l/ 

Pages: 1-21 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 1 Geletterdheid - 02" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32535/l-l/ 

Pages: 22-43 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 01" 

Used here as: "Gr. R Module 1 Gesyferdheid - 01" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32544/l-l/ 

Pages: 43-62 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 02" 

Used here as: "Gr. R Module 1 Gesyferdheid - 02" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32549/l-l/ 

Pages: 62-83 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 3 Lewensvaardighede - 01" 

Used here as: "Gr. R Module 1 Lewensvaardighede - 01" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32556/l-l/ 

Pages: 83-97 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 3 Lewensvaardighede - 02" 

Used here as: "Gr. R Module 1 Lewensvaardighede - 02" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32559/l-l/ 

Pages: 97-113 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 



400 ATTRIBUTIONS 

Module: "Gr. R Module 1 Geletterdheid - 03" 

Used here as: "Gr. R Module 2 Geletterdheid - -3" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32536/l-l/ 

Pages: 115-136 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.Org/licenses/by/3.0/ 

Module: "Gr. R Module 1 Geletterdheid - 04" 

Used here as: "Gr. R Module 2 Geletterdheid - 04" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32537/l-l/ 

Pages: 136-155 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 03" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32550/l-l/ 

Pages: 155-176 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 04" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32551/l-l/ 

Pages: 177-197 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 3 Lewensvaardighede - 03" 

Used here as: "Gr. R Module 2 Lewensvaardighede - 03" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32560/l-l/ 

Pages: 198-211 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 1 Geletterdheid - 05" 

Used here as: "Gr. R Module 3 Geletterdheid - 05" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32538/l-l/ 

Pages: 213-233 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 1 Geletterdheid - 06" 

Used here as: "Gr. R Module 3 Geletterdheid - 06" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32539/l-l/ 

Pages: 233-253 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 



ATTRIBUTIONS 401 

Module: "Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 05" 

Used here as: "Gr. R Module 3 Gesyferdheid - 05" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32552/l-l/ 

Pages: 253-269 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.Org/licenses/by/3.0/ 

Module: "Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 06" 

Used here as: "Gr. R Module 3 Gesyferdheid - 06" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32553/l-l/ 

Pages: 269-287 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 3 Lewensvaardighede - 04" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32562/l-l/ 

Pages: 287-303 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 1 Geletterdheid - 07" 

Used here as: "Gr. R Module 4 Geletterdheid - 07" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32543/l-l/ 

Pages: 305-329 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 1 Geletterdheid - 08" 

Used here as: "Gr. R Module 4 Geletterdheid - 08" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32565/l-l/ 

Pages: 329-350 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 2 Gesyferdheid - 07" 

Used here as: "Gr. R Module 4 Gesyferdheid - 07" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32554/l-l/ 

Pages: 350-368 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 

Module: "Gr. R Module 2 Gesyferdheid - Module 8" 

Used here as: "Gr. R Module 4 Gesyferdheid - 08" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.org/content/m32555/l-l/ 

Pages: 368-385 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.org/licenses/by/3-0/ 



402 ATTRIBUTIONS 

Module: "Gr. R Module 3 Lewensvaardighede - 05" 

Used here as: "Gr. R Module 4 Lewensvaardighede - 05" 

By: Siyavula Uploaders 

URL: http://cnx.Org/content/m32563/l.l/ 

Pages: 385-399 

Copyright: Siyavula Uploaders 

License: http://creativecommons.Org/licenses/by/3.0/ 



About Connexions 

Since 1999, Connexions has been pioneering a global system where anyone can create course materials and 
make them fully accessible and easily reusable free of charge. We are a Web-based authoring, teaching and 
learning environment open to anyone interested in education, including students, teachers, professors and 
lifelong learners. We connect ideas and facilitate educational communities. 

Connexions's modular, interactive courses are in use worldwide by universities, community colleges, K-12 
schools, distance learners, and lifelong learners. Connexions materials are in many languages, including 
English, Spanish, Chinese, Japanese, Italian, Vietnamese, French, Portuguese, and Thai. Connexions is part 
of an exciting new information distribution system that allows for Print on Demand Books. Connexions 
has partnered with innovative on-demand publisher QOOP to accelerate the delivery of printed course 
materials and textbooks into classrooms worldwide at lower prices than traditional academic publishers.